شرح مختصر :
هدف كتاب حاضر به دست دادن يك بررسي دقيق در مورد منشأ، متون مقدس، جريان تاريخي و ارزشهاي اساسي اديان فرهنگي متشكل جهان، كه بيش از يك قرن از عمر آن ميگذرد، است. در اين ميدان وسيع، اما مشخص اديان زنده جهان حجم وسيعي از اطلاعات پيچيده وجود دارد كه شايسته دسترسي و تجزيه و تحليل عالمانه و موشكافانه است. هر دين به خودي خود كوششي است در جهت مقايسه و حفظ ارزشهاي متعاليتر زندگي بشري از طريق اتصال و ارتباط با قادر متعال. بدين ترتيب، پس از تحقيق در حقايق مهم تاريخي، يك بررسي كامل در اديان گوناگون به شايستگي ما را به يك مقايسه دقيق علمي و مبتني بر ارزيابي رهنمون ميشود. اين كتاب حاصل فشرده شدة تحقيق و تفحص طولانيای است كه از متون مختلف و بررسي مطالب به دست آمده است و اديان هندويي، جايني، بودايي، سيك، كنفوسيوسي، تائو، شينتو، يهود، زرتشتي، مسيحيت و اسلام در آن مورد بررسي قرار گرفتهاند.
عنوان :
فرهنگ اصطلاحات عرفاني محييالدينابن عربي
نويسنده :
ترجمه و تأليف قاسم ميرآخوري - حيدرشجاعی
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۷۶
نام ناشر :
شرح مختصر :
ابن عربي همچون متصوفة ديگر در بيان انديشه خود از تعابير و واژگاني استفاده كرده است كه غالباً به صورت رمزي و نمادين و ابهامآميز است و خواننده در هنگام مطالعه آثار او نيازمند آن است كه تعابير نماديني كه وي به كار برده آشنا شود تا بتواند تجربه عرفاني و باطني اين عارف بزرگ را دريابد. او در طول حيات فكري خويش به تصوف و عرفان رنگ فلسفي بخشيد و ادراك شهودي عارف مسلمان را كه چندين قرن در پردة ابهام قرار داشت، در قالب نظريات عقلاني و نفساني كه پروردة ذهن تواناي اوست، جمعآوري و تدوين كرد. كتاب حاضر شامل مجموعهاي از مفاهيم و تعبيرات عرفاني محييالدين ابنعربي است كه بر اساس كتابهاي موجود وي، بخصوص فتوحات كليه و فصوصالحكم و تفسيرالقرآن و التجليات الهيه و ترجمانالاشواق تنظيم شده است.
عنوان :
آيين هندو و عرفان اسلامي
نويسنده :
داريوش شايگان / ترجمه جمشيد ارجمند
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۸۲
نام ناشر :
نشر فرزان
شرح مختصر :
كتاب حاضر، بيگمان از مهمترين آثاري است كه در دوران معاصر در شرح عرفان اسلامي و تطبيق و مقايسه آن با آيين هندو نوشته شده است. اين كتاب، بر اساس مجمعالبحرين اثر دارا شكوه، پسر شاهجهان، امپراتور گوكاني هند، تأليف شده است. مجمعالبحرين تلاشي صادقانه بر اثبات يگانگي مفاهيم تصوف اسلامي و آيين هندوست. دارا شكوه، در واقع، رؤياي تقويت مذاهب را در سر ميپروراند و بويژه در جامعه متكثر هند بر آن بود كه دو مذهب بزرگ اسلام و هندو را به هم پيوند زند، كه گفتهاند اگر در اين راه موفق ميشد، بسا كه شبه قارة هند به دو بخش هند و پاكستان تقسيم نميشد و تاريخ آسيا تغيير ميكرد. اين كتاب سيري گسترده در عرصه دو فرهنگ هندو و اسلامي است و همه مفاهيم و مسائل اساسي ديني و عرفاني اين دو سنت بزرگ معنوي را مورد بررسي و پژوهش قرار داده است.
عنوان :
ويتگنشتاين: ديدگاهی ديني
نويسنده :
نورمن ملكم / ترجمه محمدهادي طلعتي
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۸۳
نام ناشر :
انتشارات دانشگاه مفيد
شرح مختصر :
فلسفه تحليلي، از مهمترين حوزههاي فلسفه بريتانيايي در قرن بيستم به شمار ميآيد. دغدغه اصلي اين فلسفه دستيابي به اهداف ديرين فلسفه سنتي و حل مسائل فلسفي از جهت وجودشناختي و معرفتشناختي با توجه به معناي حقيقي زبان و گزارههاي زباني است. ويتگنشتاين كه از نظريهپردازان فلسفه تحليلي و عامل تأثير بر بسياري از چهرهها و نحلههاي فلسفه غرب است، تحولات فكری گوناگوني از سر گذراند. بررسي اينكه جايگاه دين در نظام فكري ويتگنشتاين كجاست و مقصود او از اين جمله كه «من متدين نيستم؛ اما چارهاي ندارم جز آنكه به هر مسئلهاي از منظر ديني بنگرم» دستمايه نگارش كتاب حاضر توسط نورمن ملكم شده است. او در اين اثر تلاش کرده در حد امكان، چهرهاي متدين از ويتگنشتاين ارائه کند و ميان ديدگاههاي فلسفي و ديني وي پيوند برقرار نمايد.
عنوان :
فلسفه دين؛ دفتر نخست
نويسنده :
استاد علامه محمدتقي جعفري، با مقدمه محمدرضا اسدي
تاریخ چاپ:
چاپ اول- ۱۳۷۵
نام ناشر :
پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي
شرح مختصر :
كتاب حاضر مشتمل بر سه بخش است: بخش اول، مقدمه مبسوطي است دربارة نقد روشهاي قلمروپژوهي هدايت و رسالت دين و بررسي برخي از عوامل و لوازم و نتايج مؤثر در باب قلمروشناسي دين. بخش دوم، متن مباحث قلمروشناسي دين است كه در قالب دو فصل، به بررسي علل نياز به دين و تبيين قلمرو فقه پرداخته است. بخش سوم نيز ادامه مباحث قلمروشناسي فقه است كه به صورت پرسش و پاسخ سامان يافته است. فصل دوم بخش دوم و تمام بخش پرسش و پاسخ تحليل گذاري مسائلي است كه در فلسفة فقه مطرح ميشود؛ و به ديگر سخن عمدة مطالب بخش دوم و سوم كتاب از جمله مباحثي است كه تحت عنوان فلسفة دين قابل طرح است.
عنوان :
صوفيسم و تائويسم
نويسنده :
توشيهيكو ايزوتسو / ترجمه دكتر محمدجواد گوهري
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۷۸
نام ناشر :
انتشارات روزنه
شرح مختصر :
مولف در مقدمه كتاب آورده است: چنانكه از عنوان و زير عنوان كتاب برميآيد، غرض اصلي كتاب حاضر به صورت كلي كوشش براي مقارنة ساختاري ميان جهانبيني تصوف به نمايندگي ابنعربي و جهانبيني تائويسم به نمايندگي لائوتزو و چانگتزو است. مقارنه دو نظام فكري كه فاقد ارتباط تاريخياند، آن هم به گونه اتفاقي ممكن است به مشاهداتي دربارة تشابهات و تفاوتهايي بينجامد كه خود فاقد دقت علمي هستند. به منظور اجتناب از وقوع چنين اشتباهي، ساختار بنيادي هر كدام از اين دو جهانبيني به صورت مستقل و واضح و در دقيقترين شكل ممكن تبيين شده، آنگاه به ملاحظات مقارنهاي پرداخته خواهد شد. با در نظر گرفتن اين مطلب در بخش اول كاملاً به كوشش براي تجزيه و تحليل مفاهيم اصلي وجودي كه شالودة جهانبيني فلسفي ابنعربي است، پرداخته شده است. در بخش دوم مطالعهاي تحليلي از همين نوع در خصوص جهانبيني لائوتزو و چانگتزو به عمل ميآيد و در بخش سوم سعي بر آن است تا مقارنه و هماهنگيابي در مورد واژههاي كليدي اين دو جهانبيني به عمل آيد.
عنوان :
گيتاي جديد؛ كتاب مقدس بهاگاوادگيتا
نويسنده :
ساتياسايي بابا / ترجمه مرتضی بهروان
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۸۲
نام ناشر :
نشر آويژه
شرح مختصر :
كتاب گيتاي جديد با نام اصلي گيتاواهيني، كه بيشترين آموزههاي ساييبابا را دربرميگيرد، شرح و تفسير او بر يكي از مقدسترين كتابهای مذهبي سرزمين هندوستان، يعني بهاگاوادگيتا است. بهاگاوادگيتا خود بخشي از حماسه عظيم مهاربارات است كه از كهنترين و زيباتريبن متون مذهبي و ادبي جهان به شمار ميرود. مترجم كتاب در مقدمه خود آورده است: در مطالعه اين كتاب كه در آن دريايي از واژهها و اصطلاحات ودايي به زبان كهن سانسكريت موج ميزند، نبايد شتاب كرد. خوانندة فهيم اين كتاب نبايد در اولين مطالعه خويش انتظار درك تمامي مفاهيم هر فصل را داشته باشد؛ چرا كه گيتا شهد شيرين خويش را تنها به جويندگان مشتاق و شكيبا ميچشاند. اين كتاب، چون تمامي متون مقدس، براي يك بار خواندن نوشته نشده است. بلكه چون اقيانوسي بيكرانه و ژرف در هر كاوش گوهرهاي گرانبهاتري به جوينده خويش عرضه ميدارد.
عنوان :
ماه در ايران
نويسنده :
مهرانگيز مهدي
تاریخ چاپ:
چاپ دوم - ۱۳۸۳
نام ناشر :
انتشارات علمي و فرهنگي
شرح مختصر :
اين كتاب تحقيقي است دربارة اعتقادات و اساطير مربوط به ماه در ايران، حدوداً از هزارههاي چهارم و سوم پيش از ميلاد مسيح تا ظهور اسلام. براي اين منظور نقش بناها، سكهها، مهرها و كتيبهها در نظر گرفته شده؛ ترجمه متون اوستايي و پهلوي و نوشتههايي كه درباره آنها به رشته تحرير درآمده، بررسي شده؛ از مأخذ تاريخي گذشتگان و ديدگاههاي مورخان جديد دربارة ادوار تاريخي ايران بهره گرفته شده و اساطير مربوط به دين زرتشتي، آيين زروان، دين ماني، ماندايي و مهرپرستي مدنظر قرار داده شده است.
عنوان :
گذار از جهان اسطوره به فلسفه
نويسنده :
محمد ضميران
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۷۹
نام ناشر :
انتشارات هرمس
شرح مختصر :
نويسنده كتاب در پيشگفتار كتاب خود آورده است: نوشتاري كه در برابر شما قرار دارد، درنگي است بر مسير انسان از جهان اسطوره به عرصه فلسفه در يونان باستان. با اينكه در چند سال اخير كتابها و نوشتارهاي پراكنده بسياري درباره اساطير و خاستگاه آن به زبان فراسي منتشر شده است، هنوز هيچ يك از آنها به رابطه اسطوره و فلسفه نپرداختهاند. مناسبت اين دو را شايد بتوان از تاريكترين و ناشناختهترين و در عين حال مشكلترين عرصههاي پژوهش به شمار آورد. از اين رو، نوشته حاضر را ميتوان واپسين رويكرد به اين موضوع و حرف آخر در اين باب به حساب آورد. بديهي است كه بحث درباره اسطوره از قرنها پيش همواره ذهن پژوهندگان را به خود مشغول داشته است و هر يك بر پايه مكتب فكري و ديدگاه خود به پژوهش دست يازيدهاند. از اين رو، درنگ و كاوش در رويكردهاي آنان، ما را در درك چند و چون نگاهشان ياري ميكند و نيز قوت و ضعف استدلالهايشان آشنا ميسازد و سامان انديشه آنها را بر ما معلوم ميدارد. كتاب گذار از جهان اسطوره به فلسفه در هشت فصل پگاه انديشه فلسفي، تولد انديشه فلسفي در آثار هزيود و تالس، حاكميت لوگوس در فلسفه يونان، پارمنيدس و هستي، زمان اساطيري و زمان فلسفي، شباب فلسفه و نقش اسطوره، رويكرد افلاتون به اسطوره و ارسطو و اسطوره تاليف شده است.
عنوان :
دينشناسي تطبيقي
نويسنده :
كدارناث تيواري مترجم: سيد ابوطالب فنايي ـ محمد ابراهيميان
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۷۸
نام ناشر :
انتشارات محسن
شرح مختصر :
دينشناسي تطبيقي، گستره جالب و بسيار مهمي از پژوهش و مطالعه فلسفي است. هدف اينگونه پژوهشها آن است كه خوانندگان را تا اندازهاي با جنبههاي اصلي و سيماي اديان زنده جهان آشنا كند و همگونيها و تفاوتهاي ميان اديان گوناگون را آشكار سازد. اين كتاب، بخوبي هر دو هدف ياد شده را دربرميگيرد و پژوهشي است كه بنابر ويژگيهاي ارزشمند آن، در نوع خود بيمانند است: ۱. چگونگي پيدايش اديان بزرگ جهان، شامل هندوييسم، بوديسم، جين، يهوديت، مسيحيت، اسلام و آيين سيك و ديدگاه آنها در مورد ۷ عامل با پرسش مهم: خدا، جهان، انسان، شر و رنج، زندگي پس از مرگ، سرنوشت نهايي انسان، اصول و اخلاقيات و عبادتها را بر اساس اصول پژوهش علمي و بدون سويگري و غرضي، ريشهيابي و واكاري كرده است. ۲. نويسنده در اين پژوهش و واكاري ارزشمند و فراگير هرگز نسبت به دين و يا ادياني سوگيري و گرايش ويژهاي نداشته و رها از هرگونه پيشداوري، هواداري و يا مخالفتي، حقايق موجود؛ خواه ابعاد مثبت و ابعاد منفي و جنبههاي نابهنجار را بدون انگيزه ويژهاي به بررسي و واكاري علمي گذاشته است. ۳. مهمترين ويژگي ارزشمند كتاب در اين است كه پس از ارائه دادهها و يافتههاي اصيل علمي براي شناخت اديان، بخش جداگانهاي را به «مقايسه و ارزيابي» همزمان اديان ياد شده، اختصاص داده و در آنجا نيز با كمال بيغرضي و بيطرفي، ديدگاههاي اديان درباره ۷ پرسش ياد شده را مقايسه و ارزيابي انتقادي كرده است. كتاب دينشناسي تطبيقي در ده فصل تاليف و تدوين شده است. فصل اول: دينشناسي تطبيقي؛ ماهيت، هدفها و ديدگاهها فصل دوم: هندوييسم فصل سوم: بوديسم يا دين بودايي فصل چهارم: دين جين فصل پنجم: دين زرتشتي فصل ششم: يهوديت فصل هفتم: مسيحيت فصل هشتم: اسلام فصل نهم: دين سيك فصل دهم: مقايسه و ارزيابي اديان
عنوان :
خدامحوري - اكازيوناليزم
نويسنده :
حجهالاسلام قاسم كاكايي
تاریخ چاپ:
چاپ اول -۱۳۷۴
نام ناشر :
انتشارات حكمت
شرح مختصر :
هدف كلي اين كتاب روشن كردن نظريه كسب در تفكر اسلامي و مقايسه آن با نظريه مالبرانش است و در اين ميان مشخص كردن تفاوتها و تشابههاي نظريات عرفا و اشاعره در زمينه فوق يكي از اهداف اصلي اين كتاب است. نويسنده در پيشگفتار اثرش مراد خود را از تفكر اسلامي تشريح ميكند و مينويسد: مراد از تفكر اسلامي در اينجا انديشهها و نظرياتي است كه در جهان اسلام با الهام از تعليمات قرآن و پيشوايان دين، توسط متفكران مسلمان ـ با همه تقاربها و تفاوتهايي كه در مشرب و روش دارند ـ مطرح شده است. بنابراين تفكر اسلامي در اينجا اعم است از كلام، فلسفه و عرفان. البته با توجه به اينكه نظريه كسب و مسئله «لا مؤثر في الوجود الا الله» بيش از همه در كلام و عرفان اسلامي مطرح شده است، طبيعي است كه از اين دو حوزه بيشتر از فلسفه اسلامي سخن به ميان آيد. كتاب خدامحوري كه پاياننامه برگزيده سال در علوم انساني هم شناخته شده است (سال ۱۳۷۴) در چهار بخش و يك خاتمه تنظيم شده است. در بخش اول، به معرفي مالبرانش و اكازيوناليزم از ديدگاه او پرداخته شده است. در بخش دوم، اجمالاً به ديدگاههاي مختلف در باب خدامحوري در تفكر اسلامي اشارهاي شده است. نويسنده كتاب در بخش سوم با توجه به شباهتهاي زيادي كه بين ديدگاههاي اشاعره و مالبرانش يافته است، به بررسي آراي اشاعره در تطبيق با نظريات مالبرانش پرداخته است. اين بخش مفصلترين بخش اين كتاب است و در بخش چهارم كه بخش پاياني كتاب هم محسوب ميشود، به بررسي ديدگاههاي عرفا در زمينه خدامحوري و مقايسه آن با آراي عرفاني مالبرانش پرداخته است.
عنوان :
عرفي شدن در تجربه مسيحي و اسلامي
نويسنده :
عليرضا شجاعيزند
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۸۱
نام ناشر :
انتشارات باز
شرح مختصر :
اين كتاب كه رساله دكتري مؤلف محسوب ميشود، به بررسي مقايسهاي زمينههاي عرفي شدن در مسيحيت و اسلام پرداخته و تلاش كرده است تا با واكاوي در اين نظريات، نشان دهد كه «عرفي شدن» نيز مانند هر نظريه ديگري و شايد بيش از آنها، آميخته به ظنيات و پيشداوريهاي غيرعلمي است و در مرحله بعد، با نمود در آموزههاي اين دو آيين بزرگ الهي و تعقيب سرگذشت تاريخي آنها، ثابت کند كه وجود برخي عناصر مميز و جهتگيريهاي متفاوت در مسيحيت و اسلام ميتواند سرنوشت متفاوتي را براي آنها رقم بزند. نويسنده كتاب در مقدمه كتاب خود آورده است: از آنجا كه مطالعه ما يك تامل نظري و كتابخانهاي صرف است، از اين رو، در بحث از فرايند عرفي شدن در جوامع اسلامي، چندان به واقعيتهاي جاري در اين جوامع نزديك نشده و حتي مسير تحقق و تبديل آموزههاي نخستين را در بستر تاريخي سرزمينهاي اسلامي كه سرفصل مهمي در بحث از فرايندهاي عرفي شدن است، تعقيب نكرده است؛ بلكه تنها به بررسي ظرفيتها و بضاعتهاي آموزهاي اسلام و مقايسه آن با تعاليم مسيحي بسنده نموده است. ترتيب مباحث در فصول ششگانه كتاب به اجمال چنين است: فصل نخست حاوي كليات توضيح دهندهاي است درباره ابعاد موضوع، مسير و روش مطالعه و پيشينههاي مطالعاتي آن. در فصل دوم، ضمن تلاش براي ارائه تعريفي دقيق و روشن از مفهوم «عرفي شدن» و معرفي شاخههاي آن به دستهبندي مهمترين نظريههاي مطرح شده پيرامون اين موضوع پرداخته شده است. فصول سوم و چهارم اين كتاب به بررسي آموزههاي مسيحي و سرگذشت تاريخي آن از زمان ظهور تا قرون وسطي و پس از آن تا دوره جديد پرداخته است. فصل پنجم بر اساس شاخصهاي متخذ از نظريات عرفي شدن به بحث درباره آموزههاي اسلامي پرداخته است تا پاسخهاي اين آيين را نسبت به عناصر مقوم و برپا دارنده عرفي شدن مورد واكاوي قرار دهد و نهايتاً در فصل ششم اين كتاب كه حكم جمعبندي و نتيجهگيري را دارد، با استناد به مباحث مطرح شده در فصول پيشين نشان ميدهد كه تفاوتهاي آموزهاي و تاريخي اين دو دين بزرگ الهي ميتواند سرنوشت متفاوتي را براي پيروانشان در مواجهه با پديده عرفي شدن رقم بزند.
عنوان :
جهان اسطورهشناسي - جلد سوم
نويسنده :
آثاري از الياده، كريسوا، كريني، بنوا مترجم: جلال ستاري
تاریخ چاپ:
چاپ اول - ۱۳۷۹
نام ناشر :
نشر مركز
شرح مختصر :
اين كتاب سومين جلد از مجموعه جهان اسطورهشناسي است كه دو جلد پيشين آن را نيز نشر مركز منتشر كرده است و ترجمه برخي از مهمترين و روشنگرترين نوشتههاي مربوط به اسطوره از صاحبنظران معتبر اين رشته، در آن گرد آورده شده است. گوناگوني قلمروهاي ظهور و نمود اسطوره، از زن و عشق و مرگ و كيش و آيين تا رمان و فيلم باعث تنوع و گستردگي اين گونه پژوهشها شده و به دانش اسطورهشناسي وسعتي چشمگير بخشيده است. در اين مجموعه كوشش شده است به همه اين جنبهها توجه شود تا تحليلها و تحقيقات علمي و نظري متقن سد راه رواج سادهنگري و تعميمها و برداشتهاي شتابزده و سطحي در زمينه اسطورهشناسي شوند.
شرح مختصر :
دومين مجلد از كتاب اسطوره شناسي نيز همچون جلد نخست در بردارنده چندين مقاله از اسطوره شناسان نامي در باره مباحث مختلف دانش اساطير است. نخستين مقاله نظري اجمالي در باب مراحل تاريخي اسطوره شناسي و نقد مكتب و روانكاوي در تفسير اسطوره است. پس مقاله اي در باب استحاله اسطوره به ايدئولوژي، مقاله اي در مبحث اساطير هند و اروپايي و دو مقاله درباره اساطير هندو آمده اند. كتاب با چهار مقاله در شرح و وصف چهار مكان اسطوره اي : كوه مرو و برج بابل و دژ رويين و شهر تراوا پايان مي يابد.
شرح مختصر :
اين كتاب دربردارنده هشت گفتار از پنج اسطورهشناس نامي زمان است كه از ميان آثار آنان برگزيده شدهاند و ديدگاهها و تفسيرهاي متفاوت اين نظريهپردازان درباره اسطوره را معرفي ميكند. نوشتههاي كراپ از ديدگاه جانگرايي (انيمسيم)، نوشته آبراهام از ديدگاه فرويدي، اثر مالينوفسكي از نظر مردمشناسي و مقاله لوي استروس با ديد ساختارگرا در اسطوره مينگرند و نوشته كازنو مجملي است از همه نظريات درباره تبيين اسطوره با تاكيد بر توتمپرستي. اين مجموعه شامل مقالات آموزندهترين مقالات در زمينه اسطوره است كه از ديدگاههاي مختلف در اسطوره و رمز نظر ميكنند. گرچه برخي از آنها ممكن است كهنه به نظر آيند، اما هنوز روشنگر و سودمنداند و چشماندازي از تفاسير گوناگون اسطوره و رمز در برابر ديدگان ميگشايند.