بایگانی برچسب‌ها : صلح

IID_logo

صلح و دوستی در دین زرتشت

صلح و دوستی در دین زرتشت
نام پژوهشگر : موبد رستم وحیدی
تاریخ درج : ۲۰/۲/۱۳۸۴
منبع :
شرح : صلح و دوستی در دین زرتشتی، گفتاری از موبد رستم وحیدی
جستار زیر متن کامل سخنرانی دکتر رستم وحیدی در همایش رهبران دینی جهان درباره “بشریت و صلح همگانی” است.

فلات ایران از دیرباز محل زندگی مردمی شجاع و سلحشور بوده که خود را آرین و از نژاد آریایی می‌دانستند. این اقوام در دوره‌های قدیمی‌تر در سرزمین‌های شمالی فلات به طور مشترک با اقوامی که به هند مهاجرت نمودند و اقوامی که به اروپا رهسپار شدند، زندگی می‌کردند و باورها، اسطوره‌ها و دین‌های مشترکی داشتند. مهاجرت این اقوام به سرزمین‌های جنوبی و غربی بدون تردید مستلزم حرکت‌های جمعی و جنگ با اقوام بومی و دفاع از مواضع تسخیر شده بوده است که در این زمینه حماسه‌ها و داستان‌های پهلوانی آنان در “یشت‌ها” و “وداها” دیده می‌شود.

با شکل‌گیری زندگی آرام در وضعیت جدید در فلات ایران و روی کردن به شیوه کشاورزی به جای زندگی عشیره‌ای و ایجاد روستاها و ساختن خانه و آبادی، ایرانیان به جای روحیه جنگجویی و تهاجمی، به آرزوهای صلح دوستی و آرامش روی نمودند و بیشتر سعی در حفظ و آبادانی روستاها و پرداختن به تمدن شهری داشتند؛ چرا که در اینگونه تمدن‌ها، زندگی همراه با برنامه‌ریزی و کار و کوشش و نگهداری آذوقه را به همراه دارد و بیشتر مردم در پی داشتن زندگی آرام و دور از هیاهو و جنگ هستند.

با این شیوه زندگی، در اصول عقاید ایرانیان صلح و دوستی و مهر و محبت نقش ویژه‌ای یافت و در دین زرتشتی که با پیدایش اشوزرتشت و نیک شمردن اهورا به جای دئوا آغاز شد، جنگ و داشتن نبرد افزار نکوهش گردید. در سرودهای اوستا آمده است: می‌ستایم دین پاک مزدیسنی را که دور کننده جنگ، کنار نهنده نبرد افزار، و مبشر از خودگذشتگی و راستی است.

این تعلیم که در نماز روزانه هر یک از زرتشتیان خوانده می‌شود، در حالی توسط زرتشت به پیروان داده شده که تهاجم تورانیان به عنوان نمادی از زندگی صحراگردی به ایرانیان که نمادی از زندگی روستانشینی بر پایه کشاورزی بودند، همواره انجام می‌شد و زرتشتیان در باورهای خود دور شدن این تهاجمات و پایدار شدن صلح و دوستی را در بین همه اقوام و قبایل از اهوارا مزدا آرزو می‌کردند.

همچنین در آفرینگان که برگرفته از یسنا است، چنین سراییده می‌شود: بشود که در این جایگاه، آشتی بر جنگ غلبه یابد، دوستی بر خودخواهی چیره گردد، و راستی بر دروغ پیروز شود.

بر پایه این سرود، تاثیر عمیق تعلیم صلح و دوستی که از سوی پیامبر زرتشت داده شده است، در روح فردی و فرهنگ اجتماعی نفوذ نمود و ایرانیان خواستار آشتی، مهر و دوستی و آرامش در زندگی خود و همه مردم جهان گردیدند و آرامش و شادمانی از ویژگی‌های فرهنگی و حتی سیاسی در ایران به شمار آمد.

چنانکه داریوش هخامنشی در سنگ نگاره خود در همدان چنین می‌نگارد: خدای بزرگ است اهورامزدا، که این زمین را آفرید،
که آن آسمان را آفرید، که مردم را آفرید، که شادی را برای مردم آفرید.

این اندیشه زیبا و خردورزانه به عنوان یکی از اصول باورهای ایرانیان تا امروز در فرهنگ پویای ایرانی باقی مانده است و براستی می‌توان گفت ملت بزرگ ایران این باور زرتشتی را تا کنون پاس داشته‌اند و صلح دوستی و مهرورزی یکی از صفات بارز همه ایرانیان است. ایرانیان خشونت را به هر گونه‌ای که باشد، محکوم می‌کنند و دوستی و صلح را در سراسر جهان و برای همه ملت‌های جهان آرزو می‌کنند.

ما زرتشتیان بسیار خشنود و سرافراز هستیم که در سرودهای دینی ما همواره صلح و دوستی ستایش می‌شود و برای ما شادمانی و خوشبختی همگانی از داده‌های نیک اهورایی شمرده می‌شود. ما زرتشتیان دوستی را همراه با دوستی دیگران می‌دانیم و خوشبختی را در خوشبختی دیگران می‌جوییم. چنانکه در گات‌ها سرودهای زرتشت می‌خوانیم: خوشبختی از آن کسی است که خوشبختی را برای دیگران بخواهد.

امید است در این همایش بزرگ که درباره صلح همگانی برپا شده، همه بتوانیم با تمرکز فکری و با ذکر مانترای: “آخشتیش اناخشتیم”، “آرمئیتی ترومئیتیم” که از سرودهای مقدس اوستا است، در راه صلح و آشتی جهانی هم پیمان و همراه باشیم.

همایش رهبران دینی جهان درباره “بشریت و صلح همگانی” فروردین ماه ۸۴ در دهلی نو برگزار شد.

IID_logo

گرامی داشت هفته گفت و گوی ادیان: صلح و ادیان

گرامی داشت هفته گفت و گوی ادیان
صلح و ادیان
سیامک مره صدق

سیامک مره صدق
سیامک مره صدق

در زبان عبری مفهوم صلح با لفظ « شالوم » بیان می‌شود، اما مفهوم « شالوم » بسیار وسیع‌‌تر از حالت « عدم وجود جنگ » است. از نظر ریشه‌شناسی این کلمه از باب ثلاثی ص-ن-ح مشتق شده است و با کلمه Shalem به معنی کامل بودن، خوب بودن، کامیاب شدن، سالم شدن، همخوانی و موقعیت مناسب هم ریشه است و استفاده از این کلمه در سِفر پیدایش باب ۱۵ آیه ۱۶ و سِفر پیدایش باب ۳۳ آیه ۱۸ به معنی کامل بودن است و به ویژه در مورد باب ۳۳ آیه ۱۸ به نظر ربی شلومو ییسحاقی مفسر بزرگ تورات این کلمه در تمام معانی فوق به کار رفته است. و شالم از دیدگاه عقاید یهود مبنا و پایه‌ای برای تکامل و رسیدن به خد-ا است. حتی در برخی موارد در کتاب مقدس کلمه « شالم » به عنوان خوبی مطلق و در مقابل با بدی مطرح شده است. اشعیا باب ۴۵ آیه ۷و در سِفر پیدایش باب ۳۴ آیه ۲۱ و در کتاب پادشاهان در دو مورد از این کلمه به عنوان « صداقت » استفاده شده است. یعنی می‌توان گفت که صلح تکامل، خوبی، صداقت در رابطه با هم یک مفهوم واحد را مطرح می‌کنند. اهمیت یک مفهوم در یک فرهنگ رابطه مستقیم با بسامد استفاده از الفاظ مربوط به آن، در آن فرهنگ دارد، کلمه شالم دویست و هفتاد و سه بار در کتاب مقدس « تنخ » به کار رفته است. علاوه بر آن در فرهنگ روزمره یهودیان لفظ « شالم » کاربردهای فراوانی دارد. ۱- استفاده از لفظ « شالم » در عبارت « شالم عًلِخم » به معنای آرزوی صلح و سلامتی برای مخاطب کردن که در بین تمامی یهودیان جهان متداول است و ریشه مشترک سامی با « سلام علیکم » دارد. ۲- استفاده از « شبات شالم » برای ادای احترام در روز شبات به ویژه در جوامع شرقی « میزراحی » و « سفارادی »، اگر چه گروهی از یهودیان اشکنازی از لفظ « گوث شباس » با ریشه ییدیش به این منظور استفاده می‌کنند. ۳- برای احوالپرسی در زبان عبری پرمصرف‌ترین عبارات از ریشه شالم هستند : مرد مفرد “Ma Shlomcha” زن و مرد جمع یا مرد جمع “Ma Shlomchen” زن مفرد “Ma Schlomech” زن جمع “Ma Schlomechen” ۴- لفظ Alav Hashalom که معادل علیه السلام است و در مورد انبیا و درگذشتگان به کار می‌رود. ۵- عبارت Oseh Hashalom که تقدیس خداوند است و به خاطر ایجاد و گسترش صلح در جهان و در بین تمامی مخلوقات در « شکرانه پس از صرف غذا »، « قدیش » و در تمامی قسمت‌های شخصی نماز تکرار می‌شود. ۶- استفاده از کلمه « شالم» به عنوان نام افراد و اماکن یک سنت قوی یهودی است که در مورد روحانیونی نظیر « راب شالم کرمی » « راب شالم شانتا » و « یوسف شالم الیشاع » و نام مستعار نویسنده معروف « شالوم عًلِخم » مثال زدنی است. از سوی دیگر نام‌های زنانه‌ای مانند « شولامیت » و « شلومیت » و « شلوموزین » و « شالومه » و نام‌های مردانه‌ای نظیر « شلومی» از مشتقات کلمه شالم هستند. ۷- مقدس‌ترین شهر جهان از دیدگاه یهودیان « شهر صلح – اورشلیم » نامیده می‌شود. ۸- از دیدگاه متکلمین یهودی « شالم » یکی از القاب پروردگار جهان است. ۹- در قبالا « شالم » ارزش کیهانی می‌یابد و عامل ایجاد هماهنگی در عالم افلاک است. به بیان دقیق‌تر چنان که پیشتر نیز اشاره شد، صلح و شالم در سنت یهودی مفاهیمی فراتر از ترک مخاصمه، آتش بس، یا در جنگ نبودن دارد. شالم یا صلح حالتی است که در آن فرد در درون و بیرون و یک ملت در درون و بیرون و تمام انسان‌ها و بلکه تمام جهان در حالت کامل بودن، اعلاء بودن، بی نقصی و بهترین شرایط به سر می‌برند. در اندیشه‌های یهودیت و در کتاب مقدس و تلمود (میشنا و گمارا) صلح همواره نقش محوری داشته است و در تمامی این منابع به کرات به آن تاکید شده. صلح در یهودیت علاوه بر بعد خارجی، حتی در بعد خانوادگی و شخصی نیز مطرح می‌شود که بر هر کدام از آنها نیز تاکید فراوانی شده است. حتی هنگامی که جنگ اجتناب ناپذیر می‌شود، قبل از شروع جنگ، در زمان جنگ و حتی پس از آن نیز قوانین متعددی برای ممانعت از جنگ و کاهش اثرات تخریبی آن وضع شده است. در میشنه تورا* قوانین پادشاهان آمده است که « شما از هر جنگی منع شده‌اید تا هنگامی که تمامی راه‌های صلح‌آمیز را نیازموده باشید» . از سوی دیگر شبیخون زدن، حمله به زنان و کودکان، قطع درختان میوه، عدم پافشاری در برخورد صلح‌آمیز شدیداً منع شده‌اند. از سوی دیگر کسانی که تازه، زنی را عقد کرده‌اند یا خانه نو ساخته‌اند یا باغستان و مزرعه جدید احداث کرده‌اند از شرکت در جنگ منع شده‌اند. قبل از شروع نبرد سرداران سپاه موظفند که با سپاهیان صحبت کنند و کسانی را که ترسیده‌اند از کارزار معاف کنند. چنانچه دشمن تسلیم شود در امان خواهد بود و حتی پس از پیروزی نیز بایستی مرزها و حدود را رعایت کرد. (تثنیه باب ۱۹ و باب ۲۰) از دیدگاه کتاب مقدس صلح محدود به گروه خاص یا زمان و مکان خاصی نیست و خداوند تمام جهان و تمام فرزندان ابراهیم را با صلح برکت کرده است. (پیدایش باب ۱۲ آیه ۲) حتی ارزش این مفهوم (صلح) به حدی بالاست که هر گاه خداوند بخواهد جمعی را متبرک کند آنان را با صلح برکت می‌کند (مزامیر داود باب ۲۹ آیه ۱۱). وظیفه شرعی یهودیان است که برای برقراری صلح، دوستی و عدالت در جهان تلاش کنند. (یشعیا نبی ۱۱ آیه ۱۱-۹) « هیچ بدی و گزندی در زمین خدا وجود نخواهد داشت زیرا که همانگونه که دریا از آب مملو و پوشیده است جهان پر از شناخت خداوند خواهد شد » . حافظ اصلی صلح در جهان ذات اقدس الهی است که چنانچه شروران و ظالمان قصد جنگ افروزی و ستمکاری داشته باشند و بخواهند صلح را از بین ببرند خود با آنان مقابله خواهد کرد « شریران آماده‌اند تا محرومان و نیازمندان را آماج حملات خود قرار دهند و صدیقان را نابود سازند اما شمشیرهای آنان به قلبشان فرو خواهد رفت و کمان‌هایشان شکسته خواهد شد ». (مزامیر داوود فصل ۳۷ آیه ۱۴ و ۱۵) پایبندی و احترام به صلح جزو شروط اولیه و بدیهی سعادت است و در ردیف پرهیز از بدی و نگاهداشتن زبان از بدگویی قرار می‌گیرد. « ای فرزندان من به من گوش کنید، چه کسی به دنبال سعادت و عمر طولانی است. پس زبانتان را از بدی و لبانتان را از بیهوده‌گویی نگاه دارید و از بدی دوری کنید و صلح را پیشه خود سازید » . (مزامیر داوود باب ۳۴ آیه ۱۵-۱۲ ) صلح و شالم از چنان جایگاه والایی در دین و کتاب مقدس برخوردار است که خداوند صلح کامل را به عنوان مهمترین عنصر رستگاری به جهانیان بشارت می‌هد و بر طبق کتاب مقدس صلح کامل و جهانشمول بزرگترین هدیه منجی عالم بشری به جهانیان است: « تمام خوشی او در اطاعت از خداوند خواهد بود، او براساس حق داوری خواهد کرد، و از بدکاران انتقام خواهد گرفت، گرگ و بره در کنار هم به سر خواهند برد و پلنگ با بزغاله در یک بیشه خواهد خوابید. گوساله با شیر طی طریق خواهد کرد و کودکی شبان آنان خواهد بود و هیچ بدی و گزندی در زمین خدا وجود نخواهد داشت ». (یشعیا باب ۱۱ آیه ۹-۱۱) در واقع در آن ایام جهان نه در حال آتش بس به سر خواهد برد و نه در حالت جنگ سرد یا صلح، مسلح، بلکه صلح واقعی بر جهان حاکم خواهد شد و نیاز به هیچ جنگ‌افزاری مطرح نخواهد بود و تمامی توان بشر برای سازندگی و رفاه به کار گرفته خواهد شد. « خداوند به جنگ‌های بین اقوام پایان خواهد بخشید و آنان شمشیرهای خود را به گاوآهن و نیزه‌های خویش را به اره تبدیل خواهند کرد و اقوام دیگر در فکر جنگ نخواهند بود » (یشعیا باب ۲ آیه ۴) در آن دوران چون قضاوت تنها به عادلترین قاضیان (خداوند) واگذار خواهد شد، ترس از جهان رخت خواهد بست و صلح و امنیت چنان بر جهان سایه خواهد افکند که حتی نیازی به آموزش فنون جنگی وجود نخواهد داشت. « خداوند در میان قوم ما داوری خواهد کرد و به اختلافات قدرت‌های بزرگ در سرزمین‌های دوردست پایان خواهد بخشید ایشان شمشیرها و نیزه های خود را برای ساختن گاوآهن و قیچی باغبانی خواهند شکست. امتی به امت دیگر شمشیر نخواهد کشید و دیگر باره جنگ را نخواهند آموخت، و هر کس در خانه خود در صلح و امنیت به سر خواهد برد زیرا که چیزی که باعث ترس شود وجود نخواهد داشت. (میکا باب ۴ آیه ۳ و ۴) به جز کتاب مقدس در منابع دیگر یهودی نیز راجع به صلح مباحث زیادی مطرح شد است و ترویج صلح را معادل و بلکه عین خوبی و نیکوکاری دانسته‌اند. هیلل می‌گوید: « صلح را دوست بدارید و آن را اشاعه بدهید و مخلوقات را دوست بدارید ». (تلمود: پیرقه آووت باب اول بخش ۱۲) و این تاکید به حدی است که آمده است « اساس تعلیمات شریعت یهود اشاعه صلح است» تلمود گیطین برگ ۵۹ ب . ربی الیعزر عقیده دارد که « صلح مهمترین درسی است که در تعالیم پیامبران وجود دارد و ربی مئیر عقیده دارد « صلح بزرگترین مخلوقات خداوند است» . برطبق نظریه ربان شیمعون بن گملیئِل جهان بر سه چیز استوار است : « عدالت، راستی، صلح» و راو مونا عقیده دارد که این سه در واقع یک چیز هستند و حتی طنز و شوخی که صلح را برای انسان‌ها به ارمغان بیاورد مجاز و حتی خوب شمرده شده است. ( تعنیت برگ ۲۲) بسیاری از علما و متکلمین یهودی من جمله ربی حنینا عقیده دارند که ایجاد صلح و حفظ آن از معدود دستوراتی است که «با هر گاه » یا « وقتی که » شروع نمی‌شود و محدود به زمان، مکان یا شخص خاص نیست و همیشه لازم‌الاجراست تا آن جا که بر یهودیان واجب است که برای صلح در هر کشوری که زندگی می‌کنند دعا می‌کنند. (فصول پدران) از سوی دیگر مفهوم صلح در یهودیت تنها به روابط بین ملت‌ها یا روابط درون ملت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه مسئله صلح در روابط بین افراد خانواده « شالوم هبیت » بارها مورد تاکید قرار گرفته است، حتی صلح در درون یک فرد نیز مورد تاکید است و فرامینی نظیر نیایش و قدوسیت روز مقدس شنبه که در آن فرد یهودی از ابزار کار استفاده نمی‌کند و کمتر به دخل و تصرف در طبیعت می‌پردازد تمرینی برای صلح درونی است و شبات دریچه‌ای کوچک به جهان خدایی است که در آن صلح و کمال حاکم است. به امید روزی که صلح واقعی بر جهان سایه افکند و تمامی ابنا بشر و سایر مخلوقات قادر متعال مفهوم واقعی « شالوم « را حس ‌کنند.

IID_logo

گرامی داشت هفته گفت و گوی ادیان: گفت و گوی ادیان و صلح

گرامی داشت هفته گفت و گوی ادیان

رئیس موسسه گفت و گوی ادیان، در نشست «گفت و گوی ادیان و صلح» که به مناسبت هفته جهانی گفت و گوی ادیان در این موسسه برگزار شد، اظهار داشت: رهبران ادیان باید بیش از دیگران نسبت به سوء استفاده هایی که به نام دین از صلح می شود، حساسیت به خرج دهند.
سخنران :جناب آقای اله یار دانشمند

DynamicIma_daneshmandd

سید محمد علی ابطحی، گفت: دین دارای آموزه هایی است که از این راه می توان در در برابر این اتهام که «دین مقابل صلح است» ایستاد. نشست گفت و گوی ادیان و صلح با حضور جمعی از نمایندگان ادیان مختلف و علاقه مندان در محل موسسه گفت و گوی ادیان برگزار شد. سیامک مره صدق، رییس انجمن کلیمیان تهران، الله یار دانشمند رییس انجمن زرتشتیان تهران، آربی کشیشیان نماینده‌ خلیفه گری ارامنه تهران و حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن اسلامی اردکانی کارشناس ادیان و مذاهب در این نشست به بررسی آموزه های دینی خود در خصوص صلح پرداختند. دکتر سیامک مره صدق، رئیس انجمن کلیمیان، در سخنان خود به بررسی مفهوم کلمه «شالوم» در زبان عبری پرداخت و آن را مفهومی بسیار وسیع تر از حالت « عدم وجود جنگ» عنوان کرد. وی اظهار داشت: شالم یا صلح حالتی است که در آن فرد در درون و بیرون و یک ملت در درون و بیرون و تمام انسان‌ها و بلکه تمام جهان در حالت کامل بودن، اعلاء بودن، بی نقصی و بهترین شرایط به سر می‌برند و این مفهوم در اندیشه‌های یهودیت و در کتاب مقدس و تلمود (میشنا و گمارا) همواره نقش محوری داشته است. مره صدق همچنین افزود: صلح و شالم در دین و کتاب مقدس از چنان جایگاه والایی برخوردار است که خداوند صلح کامل را به عنوان مهمترین عنصر رستگاری به جهانیان بشارت می‌هد . اله یار دانشمند، رئیس انجمن زرتشتیان تهران نیز در این نشست با بررسی، نقش صلح در آیین زرتشت، اظهار داشت: ایرانیان پیرو اشوزرتشت باور داشتند که انسانیت از ملت و مذهب بالاتر است زیرا او به پیروانش می آموزد که نخست باید انسان بود و از روی دانش و آگاهی و با نیروی خرد و وجدان بر علیه دروغ و همه اهریمنهای درونی و برونی به مبارزه همیشگی پرداخت و راستی و درستی را سرلوحه زندگی قرارداد . وی افزود: در آموزشهای اشوزرتشت خشونت ، جنگ و پیکار و داشتن جنگ افزار نکوهش شده است و زرتشت تنها عامل برتری انسان را پیروی از اندیشه، گفتار و کردار نیک می داند، از دیدگاه اشوزرتشت خداوند همه انسان ها را آزاد آفریده و آنها را از نعمت آزادی و خرد برخوردار ساخته است تا با بهره گیری از اندیشه خویش، دیدگاه و پیشنهادهای گوناگون را مورد ارزیابی قرار دهند و با اختیار بهترین راه را در زندگی برگزینند. دانشمند افزود: رویارویی با چالش های جهانی و برقراری صلح تنها به دست تصمیم گیران و سیاستمداران در سطح ملی و بین المللی میسر نیست ، بلکه همکاری و مشارکت همه آحاد انسان ها در گیتی را نیاز دارد. حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن اسلامی اردکانی کارشناس ادیان و مذاهب قم نیز در این نشست به بررسی آموزه های دینی در خصوص صلح در دین اسلام پرداخت. وی علت اصلی سوءاستفاده از دین در خشونت طلبی و جنگ افروزی را ارزشمند بودن دین عنوان کرد و افزود: همین سوءاستفاده از دین گواهی بر حقانیت آن است. این کارشناس دینی، با بررسی مفهوم دو کلمه صلح و سلام در قرآن، صلح را به معنای تلاش برای زدودن نفرت و جنگ و سلام را به معنای آرامش، تباهی ناپذیری و استواری و استحکام تفسیر و به بررسی نقش هر کدام از این کلمات در دین اسلام پرداخت. وی همچنین، «به رسمیت شناختن تعدد ظاهری ادیان و تاکید بر وحدت آنها»، «قبول اختلاف به مثابه سنتی الهی»، «دعوت به بکارگیری عقل»، «دعوت به گذار از قالبهای فکری و شکستن کلیشه ها»، پرهیز از نام گرایی و در بند نام ماندن»، «بی اعتبار شمردن هر گونه داوری بر اساس قومیت، رنگ و نژاد» و «مواجهه با خودشیفتگی دینی» را از آموزه های دین اسلام برای ترویج صلح و سلام عنوان کرد. در پایان این نشست، جلسه پرسش و پاسخ با حضور علاقه مندان برگزار و نقش صلح در آموزه های دینی بررسی شد.

متن کامل سخنرانی