همه نوشته‌های موسسه گفتگوی ادیان

برگزاری کنفرانس مشکلات و ظرفیت‌های گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها در منطقه مدیترانه

کنفرانس مشکلات و ظرفیت‌های گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها در منطقه مدیترانه برگزار می‌شود.

کنفرانس «مشترکات جهانی و ارزشهای فراگیر در همکاریهای اروپا و مدیترانه؛ کشمکش‌ها و گزینه‌های گفت‌وگوی بین فرهنگ‌ها» از سوی گروه ناظران خاورمیانه اتحادیه اروپا، موسسه بین‌المللی کنراد و موسسه سلطنتی مطالعات بین‌الادیانی در قبرس برگزار می‌شود.

به گزارش موسسه گفت‌وگوی ادیان، این کنفرانس که از ۲۵ تا ۲۷ آوریل ۲۰۰۹ (پنجم تا هفتم اردیبهشت ماه) در نیکوزیا قبرس برگزار می‌شود در نظر دارد به مسائلی چون «برقراری و تعمیق شبکه سیاسی میان تصمیم‌سازان سیاسی و متخصصان در خصوص موضوع گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها» و «تقویت گفت‌وگو در خصوص ارزشهای ابتدایی در اتحادیه اروپا» بپردازد.

«توجه به ارزشهای اولیه دموکراسی از دیدگاه سه دین ابراهیمی و شناسایی اهداف مشترک»، «شناسایی تاثیر متقابل جهانی شدن و گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها»، «بحث در خصوص چالش‌های ناشی از مهاجرت و ائتلاف بین ادیان و گفت‌وگوی تمدن‌ها» و «بحث در خصوص مسئولیت‌های اروپا در زمینه گفت‌وگوی تمدن‌ها و مذاهب» از دیگر اهداف این کنفرانس سه روزه است.

این کنفرانس با سخنرانی مایکل دومر رئیس دفتر موسسه کنراد در عمان (اردن)، نیکاس اناستیادس رئیس مجمع دموکراتیک قبرس و سید محمد علی ابطحی رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان (ایران) کار خود را آغاز خواهد کرد.

بررسی موضوعاتی چون «ارزشهای بنیانی در گفت‌وگوی ادیان و تمدنها: آزادی، عدالت، همبستگی»، «دستورالعمل‌های عمومی در گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها: دموکراسی، نقش قانون و حقوق بشر»، «گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها درون کشورها: مهاجرت، همبستگی و زندگی با یکدیگر» و «موضوع هویت در گفت‌وگوی بین‌ ادیان و تمدن‌ها: مشترکات جهانی، تغییر ارزشهای، جهانی‌سازی» در دستور کار این کنفرانس سه روزه قرار دارد.

IID_logo

پاسخ دین به خشونت

پاسخ دین به خشونت
نمایندگان پیروان ادیان زرتشتی، آشوری و کلیمی
موسسه گفت‌وگوی ادیان

موسسه گفت‌وگوی ادیان به مناسبت هفته گفت‌وگوی ادیان میزگردی با عنوان پاسخ دین به خشونت برگزار کرد
:: فهرست عناوین مرتبط :

سخنرانی کورش نیکنام، نماینده زرتشتیان ایران در مجلس شورای اسلامی

سخنرانی یوناتن بت کلیا، نماینده آشوری‌ها در مجلس شورای اسلامی و رئیس دفتر آسیایی اتحادیه جهانی آشوریان

سخنرانی موریس معتمد، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی

سخنرانی سید محمدعلی ابطحی، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان

مؤسسه “خانواده جهانی برای صلح و دوستی” در حمایت از “روز صلح” (۲۱ سپتامبر) که توسط سازمان ملل تعیین شده، ۱۱ تا ۱۷ سپتامبر (۲۶-۲۰ شهریور) هر سال را هفته گفت‌وگوی ادیان نامیده است.
در این هفته نمایندگان پیروان ادیان مختلف در سراسر دنیا گرد هم جمع می‌شوند و بر ارزش‌های مشترک، مانند: بخشش، عشق، حقوق، صلح، برادری، و آزادی صحه می‌گذارند؛ با اعمال مذهبی روزانه یکدیگر که بخشی از مذهب سنتی آنهاست، آشنا می‌شوند؛ آیین رفتار جهانی را برمی‌رسند و پاسخ مذهبی درخوری به خشونت می‌دهند و صلح را ترویج می‌کنند.
مؤسسه گفت‌وگوی ادیان به همین مناسبت “نشست هفته جهانی گفت‌وگوی ادیان” را با موضوع “پاسخ دین به خشونت” (تغییر خشونت به صلح) برگزار کرد.
در این نشست، کورش نیکنام، نماینده زرتشتیان، بت کلیا، نماینده آشوریان و موریس معتمد، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی و نیز سید محمدعلی ابطحی، رئیس مؤسسه گفت‌وگوی ادیان، هر کدام از نگاهِ آموزه‌های دینی خود، به طرح مسئله “خشونت” پرداختند.
در ابتدای این نشست سید محمدعلی ابطحی، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان با اشاره به خشونت‌هایی که در دنیای امروز توسط زورمداران بر انسان‌ها اعمال می‌شود، گفت: امروز خشونت یک بحث جدی جهانی است که متاسفانه مثل سرطانی پیکره جامعه جهانی را فراگرفته و باعث تاسف بیشتر از اصل وجود خشونت، ارتباط آن با ادیان است که فرصتی برای ما ایجاد کرده است که در هفته جهانی گفت‌وگوی ادیان موضوع پاسخ دین به خشونت را مطرح کنیم.
سپس کورش نیکنام، نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی به ارائه دیدگاه‌های دین زرتشت درباره خشونت پرداخت و گفت: دین زرتشت که هزاران سال پیش از سوی اشوزرتشت، پیام‌آور یکتاپرستی این سرزمین بنیان گذاشته شد، در زمانی گسترش یافت که پنداربافی، بیداد، ستم و خشونت در بین مردم بسیار رواج داشت. در آن زمان روحانیانی به نام “کَرپ” صاحب اندیشه اجتماعی شده بودند و مردم ساده‌اندیش و ناآگاه را به پنداربافی دعوت می‌کردند و سفارش می‌کردند در کنار خدایان نیک و سازنده به خدایانی ویران‌کننده و آسیب‌رسان نیز باور داشتند که دیوها نامیده می‌شدند و می‌گفتند برای خنثی کردن خشم و ستم خدایان پنداریِ زیان‌آور که موجب خشم در طبیعت، بویژه بروز زلزله، آتش‌فشان و خشکسالی، آفت‌ها و بیماری‌ها می‌شدند باید قربانی کرد و مراسمی ویژه داشت تا در نهایت خدایان ویران‌گر راضی شوند و دست از خشونت بردارند. همراه با روحانیان پندارباف، فرمانروایانی ستمگر نیز حضور داشتند به نام “کاوی”‌ها که این نظریه و پندار را تأیید می‌کردند و با خشونت و فشار، مردم را به پیروی از راهکارهای نادرست کرپ‌ها سفارش و مجبور می‌کردند.
وی در ادامه افزود: اما زرتشت این شیوه را برای مردم ساده‌اندیش ایرانی ناروا دانست و در پی پاسخگویی به هر دو گروه آسیب‌رسان و مبارزه با آنان برآمد. از آنجا که اشوزرتشت سخنان و اندیشه تازه‌ای برای برخی از پدیده‌های طبیعی ارائه می‌کرد، از یک سو برای مردم آن زمان، ناآشنا و باورنکردنی بود و از سوی دیگر برای کرپان و کاویان ناخوشایند بود، زیرا بازار آنان را کساد می‌کرد. به هر روی، پیامبر به مدت ده سال به طبیعت روی آورد و تلاش کرد پرسش‌ها و رازهای زندگی و پدیده هستی را در خلوت با خدای خویش دریابد.
او برای نخستین بار دریافت که هستی را آفریننده‌ای هست و اوست که هنجاری درست را بر جانِ جهان حاکم کرده است؛ هنجاری که خلل‌ناپذیر است و کوچک‌ترین کژی و کاستی و پلیدی در آن راه ندارد، پیامبر این هنجار را اشا نامید، یعنی سامان درست و راست که نه تنها کره زمین و موجودات روی آن خواسته یا ناخواسته از آن پیروی می‌کنند، بلکه بزرگ‌ترین کهکشان‌ها نیز باید از این هنجار پیروی کنند تا بر هستی خود پایدار بمانند و کوچک‌ترین ذره‌ها نیز برای پویایی و پایداری خود باید در راستای قانون اشا با یکدیگر کنش و واکنش داشته باشند تا هستی در نیستی پدیدار شود.
نیکنام گفت: پیامبرِ راستی، بر پایه هنجار اشا برای انسان نیز در زندگی جهانی هدفی ارزشمند و وظیفه‌ای مقدس یادآوری می‌کند، در بینش اشوزرتشت هر فرد تنها به یکی از دو شکل رفتاری می‌تواند از اندیشه خویش بهره بگیرد تا در جمع آفریدگان هستی، هویت خود را در جایگاه انسان هوشمند نمایان کند یا با آسیب و خشونت به دیگران با خرد بیگانه باشد.
وی سپس به طرح این سئوال پرداخت که چگونه باید در برابر خشونت ایستادگی کرد و از جانب دین به خشونت پاسخ داد و افزود: واژه دین نخستین بار در اوستا آمده است، اصل آن دَاِنَه است، به معنی وجدان آگاه و بیدار، یعنی نیروی تشخیص خوب از بد که بی گمان پاسخ این نیروی درونی به خشونت، یعنی ایستادگی و دوری کردن از مردم‌آزاری و بیدادگری و این امر نیز باید از روی تدبیر و هوشمندانه باشد.
اشوزرتشت نخستین راه مبارزه را دوری از گمراه‌کنندگان، ایستادگی در برابر دروغکاران و دور کردن آنان با سلاح پاکدامنی و پارسایی می‌داند: “هیچ کس نباید به گفتار و دستور شخص تبهکار و گمراه‌کننده گوش دهد، زیرا چنین شخصی خانه، ده، شهر و کشور را به ویرانی و تباهی خواهد کشید. پس بر ماست که در برابر این گونه مردم با سلاح پاکدامنی و پارسایی ایستادگی کنیم و آنان را از خود دور سازیم” (گات‌ها، سرودهای اشوزرتشت-هات ۳۱ بند ۱۸).
نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی گفت: در بینش اشوزرتشت سخنان باید قاطع و اثربخش باشد تا توانایی و پیروزی را در برابر آزار و خشونت دروغکاران ایجاد کند.
به راستی آموزش واقعی و خردمندانه شخص پارسا
بهتر از هر چیزی است
ای خداوند خرد
در برابر کسانی که مرا تهدید می‌کنند و می‌ترسانند، توانا هستم
زیرا من در مقابل آزارهای دروغکاران
با سخنانِ قاطع خود مبارزه خواهم کرد
(گات‌ها، هات ۳۲ بند ۱۶)
نیکنام اشوزرتشت را پیامبری خواند که آرزومند پایان جنگ و خونریزی در بین انسانهاست و گفت: او به آرامش، آشتی و آبادی می‌اندیشد و در این بینش برای نابودی خشونت و آسیب بدخواهان دست یاری به سوی خداوند برافراشته دارد:
پروردگارا
من زرتشت و یارانم را یاری کن
و نیرو بخش تا آزار بدخواهان را
از میان برداریم
گات‌ها، هات ۲۸ بند ۶
وی یکی از افتخارهای اندیشه ایران‌زمین را این نکته دانست که هیچ گاه جنگ و خونریزی برای گسترش دین یا کشورگشایی صورت نگرفته، بلکه هرگاه دشمن و دروغکاری بر این سرزمین تاخته است، در برابر خشونت ایستادگی شده و تاکید کرد: در بینش زرتشت، نخست از راه کلام و سخنان منطقی و با پارسایی دروغکار را باید به راستی دعوت کرد و چنان چه هیچ کدام موثر نشد، با هر گونه ابزاری که کارساز است، باید از گسترش دروغ و خشونت و بیداد جلوگیری کرد و از بذل جان نیز دریغ نکرد. و درست به همین دلیل زرتشتیان و پیروان آیین راستی در نیایش‌های خود به دوستی و مهر اشاره دارند و در نماز روزانه خود از اوستا و در سرود مَزدیسنوُ اَهمی، ایمان و اقرار به پیروی از آیین راستی اشوزرتشت را دارند.

در ادامه این نشست یوناتن بت کلیا، نماینده آشوری‌ها در مجلس شورای اسلامی نقش دین در ایجاد صلح جهانی را از دیدگـاه مسـیحیت مورد بررسی قرار داد.
بت کلیا گفت: در دنیای پرآشوبی زندگی می‌کنیم که همواره شعله جنگ و خشونت در گوشه‌ای از جهان به اصطلاح متمدن ما، شعله‌ور بوده و خون بیگانگان بسیار نیز، اغلب بی هیچ ثمری، به زمین ریخته شده است. طبق تحقیقی که “ژورنال ارتش کانادا” چند سال پیش منتشر کرد، طی تحقیق جالبی که یکی از رؤسای سابق آکادمی علوم نروژ با کمک تاریخ‌دانانی از انگلستان، مصر، آلمان و هندوستان به انجام رسانده، این آمار و ارقام جالب به دست آمده است:
از ۳۶۰۰ قبل از میلاد تا کنون (یعنی طی بیش از ۵۶۰۰ سال اخیر) جهان فقط ۲۹۲ سال در صلح و آرامش به سر برده است. در این دوره، ۱۴۵۳۱ جنگ بزرگ و کوچک اتفاق افتاده که در آنها جمعا حدود ۳۶۴۰۰۰۰۰۰۰ (سه میلیارد و ششصد و چهل میلیون) نفر کشته شده‌اند. با هزینه‌هایی که صرف این جنگ‌ها شده، می‌شد کمربندی از طلا به پهنای ۱۵۶ کیلومتر و به ضخامت ۱۰ متر به دور کره زمین کشید.
وی سپس گفت: تاریخ سراسر ظلم و خشونت بشری، چهره انسان را تاریک و زشت کرده و در این میان، دین نیز که منادی همه نیکویی‌هاست، گاه متاسفانه ابزاری در دست بشر گناهکار و نفس‌پرست شده تا در جهت امیال پست و شریرانه او به کار رود. انسان شرور و شیطانی، هر آنچه خواسته کرده و از بی‌حرمت کردن نام و اعتبار خدا و پیامبران هم ابایی نداشته است. روزی به جهت تقویت منافع اقتصادی خود، جنگ بین ادیان راه انداخته، و روز دیگر، برای تقویت حکومت چند روزه دنیوی خویش مردم آزاده را با تفتیش عقاید و داغ و درفش به صلابه کشیده است. امروز هم که مدعی برخورد تمدن‌هاست و به بهانه چند حرکت خشن مشکوک به هر جا لشکر می‌کشد تا با تجاوز و به بند کشیدن، حافظ آزادی و مردم‌سالاری باشد و چه بسا که در این میان، نام از دین هم می‌ آورد و از سوی بعضی از رهبران دینی مغرض یا ناآگاه، حمایت هم می‌شود. رئیس دفتر آسیایی اتحادیه جهانی آشوریان با طرح این سئوال که پاسخ دین به خشونت چیست؟ گفت: در تمام ادیان به صورت مطلق به این پاسخ می‌رسیم که در مقابل خشونت بایستی صبر و بردباری پیشه کرد و هیچ گاه خشونت را با خشونت نباید پاسخ داد. در مسیحیت که باور و اعتقاد این جانب است، چنین جملات و آیاتی را در کتاب مقدس می‌یابیم که پاسخ مستقیم و مبسوط به خشونت و شر است، چون همان طور که در تاریخ بشریت مرسوم و متداول شده مسیح را نماد صلح و دوستی و محبت نسبت به بشریت می‌دانند و پاسخ مسیحیت را می‌توان در رفتار و کردار مسیح دریافت که تمامی نصایح و گفتارش در زمینه محبت به یکدیگر، دوستی و صلح و صفا با همسایگان بوده است. به طور کلی می‌توان گفت هنگامی که از خداوند رحمان و رحیم نام می‌بریم، این خداوند هیچ گونه سنخیتی با خشونت نداشته و ندارد، زیرا در جای جای انجیل به کلمه محبّت برمی‌خوریم و اولین برخورد با خشونت را مسیح در دعای ربانی به ما می‌آموزد: «قرض‌های ما را ببخش چنان که ما نیز قرض‌داران خود را می‌بخشیم و ما را در آزمایش میاور بلکه از شرور رهایی‌مان ده،» شرارت زاده خشونت است و کدورت و دشمنی یکی از ارکان خشونت. اگر طبق فرمایش عیسی مسیح در متی ۱۲:۶و۱۳ خواستار بخشایش و رهایی از شریر هستیم، جوابی است که می‌توان به خشونت داد.
وی سپس با اشاره به ایمان مسیحی گفت: در ایمان، به مسیحیان تأکید بسیاری بر مهر و آشتی و صلح شده؛ همان اصول مشترکی که در همه ادیان به چشم می‌خورد و به آنها مؤکداً توصیه شده است. اصول اساسی مسیحیت بر مبنای محبت استوارند و محبت در مسیحیت به محبت به خداوند، محبت به مخلوقات خداوند، محبت به همسایه برادر و بالاتر از همه محبت به دشمنان تقسیم می‌شود.
وی بر اساس این تقسیم‌بندی، اصل صلح و آشتی در مسیحیت را از چهار منظر صلح با خدا، صلح با خود، صلح با دیگران و صلح در جهان مورد بررسی قرار داد و گفت: از نگاه ما، مهم‌ترین معضل بشر این است که به خدای مهربان پشت کرده و در این دنیا به راه منتهی به هلاکت خود می‌رود. خدا از طریق کلام مقدس خود و انبیا و خصوصاً به وسیله عیسی مسیح، محبت خود را نسبت به انسان گناهکار آشکار کرده و او را دعوت می‌کند تا از موضع خصومت و خشونت، به در آشتی درآید و او را همچون پدری پر مهر و محبت بپذیرد و تحت برکات آسمانی‌اش زیست کند، اما دوست داشتن خدا بتنهایی کافی نیست؛ محبت و دوست داشتن زمانی تکمیل می‌شود که مخلوقات خداوند برادر، همسایه و همه انسان‌ها را هم دوست داشته باشیم. اما این اصل تکمیل نمی‌شود، مگر اینکه دشمنان خود را هم دوست داشته باشیم و به آنان محبت کنیم.
نمایده آشوریان در مجلس گفت: انسانی که خدا و آفریننده خود را شناخت، خود را هم می‌شناسد. در واقع، این دو اصل خداشناسی و خودشناسی، لازم و ملزوم یکدیگرند. آن وقت است که آرامش حقیقی تمام فکر و ذهن و قلب انسان را فرامی‌گیرد و او تبدیل به شخص تازه‌ای می‌شود؛ به اصطلاح، تولد تازه می‌یابد.
انسان بی خدا و بی دین و بی ایمان، موجودی بی قرار و سرگشته است؛ هدفی مثبت و متعا لی در زندگی ندارد؛ درونش متلاطم است و آینده‌اش را اغلب تاریک می‌بیند؛ و خلاصه آنکه با خود و با همه درگیر است و مشکل دارد.
وی صلح با دیگران را یکی دیگر از ارکان اعتقاد مسیحیت دانست و گفت: دین هرگز به روابط ایمانی شخص با خدای خود منحصر نمی‌شود، بلکه یقیناً می‌خواهد تأثیری بر جامعه نیز باقی بگذارد. در مسیحیت همه چیز از ایمان شخصی و فردی آغاز می‌شود، اما در عین حال، اگر این ایمان در عمل و نسبت به سایرین به ظهور نرسد و ثابت نشود، مرده به حساب می‌آید.
یوناتن بت کلیا گفت: همه این مراحل در نهایت باید به گسترش صلح در جهان بیانجامد. هدف غایی و نهایی همه ادیان این است که بشر با شناخت و معرفتی که از خدا و خالق خود می‌یابد، متحول شود و درد خود و درد خدای خود را درمان کند. ما مومنان وظیفه داریم عامل ترویج افکار و عقاید صلح‌آمیز در جهان باشیم.
وی سرمداران کفر و بی ایمانی و زورگویان سلطه‌طلب را عامل جنگ‌افروزی و ایجاد درگیری خواند و گفت: آنها می‌خواهند منافع خود را تامین و حضور تجاوزگرایانه خود را توجیه کنند، اما متاسفانه گاه از سران دینی هم در حمایت از خود سوء استفاده می‌کنند تا به اقدامات ناصواب خود مشروعیت بخشند. اما بزرگان و رهبران دینی ما باید به خود آیند و در این برهه تاریخی، نگذارند دین صلح‌طلب و الهی‌شان وسیله‌ای جهت تأیید امیال شیطانی ابرقدرتان شود. پاپ فقید ژان پل دوم، سمبلی از چنین رهبری بود که همواره بشریت را به صلح و همزیستی مسالمت‌آمیز و حل مناقشات توسط مذاکره دعوت می‌کرد و همین، از او چهره‌ای ماندگار در تاریخ به جا گذاشت. حضرت پاتریارک ماردنخای چهارم، رهبر مذهبی آشوریان جهان نیز همواره در فرمایشات خود بر دوستی و محبت و همکاری بین همه تأکید دارند و ما پیروان خود را به داشتن روحیه‌ای آرام و متواضع و فعال در امور خیر ترغیب می‌فرمایند، تا وحدت‌مان حفظ شود و به حقوق‌مان از راه‌های صلح‌آمیز دست یابیم.
وی در پایان گفت: فلسفه و پاسخ دین از دیدگاه مسیح محبت است و با محبت می‌توان به خشونت، پاسخ «دین» را داد.

سومین سخنران این نشست موریس معتمد، نمایده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی ابراز امیدواری کرد با برگزاری چنین گردهمایی‌هایی که خود وسیله‌ای در جهت نزدیکی و تفاهم هر چه بیشتر ادیان و بویژه انتخاب سوژه صلح و رد خشونت، آن هم در چنین ایامی که متأسفانه شاهد اوج‌گیری خشونت و تندروی در جای جای نقاط جهان هستیم، بتواند در تخفیف خشونت‌ها موثر باشد و مهر و محبت و صفا و صلح را جایگزین خشونت و قهر و جنگ و جدال کند.
معتمد با ذکر نقل قولی از کتاب گمارا، یکی از کتاب‌های دینی – اخلاقی و فرهنگی مقدس یهودیت که درباره صلح نظرات مبسوطی دارد، گفت: “خداوند متبارک ظرفی مناسب‌تر از شالوم پیدا نکرد که برکت و خوبی را در آن جای دهد” و شالوم در زبان عبری به معنی صلح، سلام و دوستی است.
وی افزود: در بخش چهارم از فصل زندگی اجتماعی کتاب تلمود، صلح و عدالت جایگاه ویژه‌ای دارد تا جای که آمده است: “جهان بر سه پایه استوار و پایدار است: راستی و درستی، داوری عادلانه و صلح و دوستی”. در کتاب تهیلیم یا مزامیر حضرت داود علیه‌السلام نیز که یکی از شناخته شده‌ترین کتاب‌های عرفانی جهان است، آمده: “توجه کن و راه ساده‌دلان را برگزین، نگاه کن و از رفتار راستان بیاموز، زیرا ثابت شده که انسان صلح‌طلب فرجامش به خیر است، اما بدکاران با هم نابود خواهند شد. کسی که به خداوند پناه ببرد، خدا او را از خشم و ظلم ستمگران نجات خواهد داد”.
نماینده کلیمیان در مجلس گفت: در زمان حضرت موسی خداوند تصمیم گرفتند تا شماری از افراد گناهکار و خاطی را نابود نمایند؛ افرادی که بارها نسبت به حضرت موسی گستاخی و اهانت روا داشته بودند، ولی حضرت موسی به سبب رحمت و شفقت ذاتی خود نزد خداوند طلب بخشایش و عفو نمودند که به دلیل مرتبت والای ایشان این درخواست پذیرفته شد. ما نیز باید از خدایمان بیاموزیم که مانند او رحمان و رحیم و بخشنده و نیکی کننده و صلح جو باشیم.
وی سپس با ذکر مثال‌هایی از منابع مقدس دین یهودیت، از جمله کتاب ذکریای نبی، پیرقه‌آووت، تورات مقدس، امثال سلیمان و نیز نقل قول‌هایی از بزرگان یهود مانند ربی خنینا، ارمیای نبی و… تاکید کرد که در تمام متون مقدس دین یهود بر صلح تاکید شده و پیامبران و بزرگان دین یهود بر آن صحه گذاشته‌اند تا جایی که انبیای یهود، تمامی آیات، معجزات، بشارت‌ها، فرامین، پیام‌ها، وعظ‌ها و نصایح‌شان به یک کلمه می‌رسد و آن کلمه شالوم، به معنی صلح است و افزود: همان طور که به لحاظ معنوی شبیه خداوند هستیم و همان گونه که خالق ما دارای صفات صلح‌طلبی، روشنی، مهر و محبت، نیکی، عدالت و پاکی و هزاران صفات دیگر است، ما آدمیان هم باید خود را به آن صفات ‌متصف کنیم، یعنی باید صلح‌طلب، مهربان، نیکی کننده و عادل و پاک باشیم.
موریس معتمد در پایان گفت: توجه به این فرمان خود می‌تواند بهترین راهکار در راستای جایگزینی خشونت با صلح و دوستی و محبت باشد. ما یهودیان در نمازهای سه‌گانه روزانه (شحریت، مینحا و عرویت) بارها درخواست می‌کنیم: “ای خداوند رضایت و مشیتت بر این تعلق گیرد که صلح و صفا را در میان ملازمان بارگاه خودت در آسمان و زمین برقرار نمایی” و به امید آمدن روزی هستیم که یشعیای نبی، از بشارت‌دهندگان صلح واقعی به ما بشارت داده که در آن روز، یعنی روز ظهور ماشیح، مسیح و مهدی، صلح جاویدان در سراسر جهان حکمفرما خواهد شد تا جایی که گرگ و بره و پلنگ و بزغاله در کنار هم زندگی خواهند کرد.

در پایان این نشست سیدمحمدعلی ابطحی، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان ضمن بیان این که امروز دین ابزاری برای اعمال خشونت شده استک، گفت: آغازکننده استفاده از دین برای شروع خشونت نمی‌تواند پایان‌دهنده آن باشد.
ابطحی ضمن اذعان به اینکه در تمام ادیان، مطالبی هست که از آن مخالفت با خشونت برداشت می‌شود، گفت: اما در دنیای فعلی نیز با واقعیاتی خلاف آن روبه‌رو هستیم و خشونت در جهان فعلی از آفات جدی است.
در جهان معاصر ما، خشونت گاهی به شکل تروریسم و گاهی به شکل مقابله با تروریسم ظهور می‌کند.
امروزه با وجود اندیشه‌های سیال در دنیا، یک موج خشونت‌آمیز چون می‌تواند فراگیرتر باشد، می‌تواند خطرناک‌تر نیز باشد.
امروزه ادیان، متهم به ترویج خشونت شده‌اند. در مقابل این اتهام، متدینان حق رفع اتهام از دین را دارند.
ما می‌توانیم از منابع و متون دینی استناداتی بیاوریم که خشونت ربطی به ادیان ندارد و ادیان با خشونت مخالفند، اما مشکل این است که این استنادات معمولاً در همان متون دارای معارض است. حداقل این جای بحث است که در همین کتاب‌های مقدس پاره‌هایی معارض با این استنادات هست یا خیر.
این نکته خیلی اهمیت دارد و آن اینکه الان بحث گفت‌وگوی ادیان مطرح است، اما فرصت گفت‌وگو تا یک زمانی باقی است و اگر زمان تمام شود ممکن است به این نتیجه برسیم که نمی‌شود گفت‌وگو کرد.
ابطحی در ادامه گفت: آغازکننده از ابزار دینی برای شروع خشونت نمی‌تواند پایان دهنده به آن باشد، چون موجی از احساسات ایجاد می‌کند که نمی‌تواند آن را کنترل کند. پیدایش سازمان‌هایی نظیر القاعده نشان دهنده این است که نمی‌توان دیگر اینها را کنترل کرد و این آفتی است که همه کشورهای مذهبی را مشمول خود می‌کند.
چه در داخل کشور و چه در خارج کشور نمونه‌هایی هست که این نکته در آنها نمایان است. در نتیجه‌ این خشونت‌ها، این فرض‌ پیش می‌آید که دین مولد خشونت است.
ادیان باید این مسئله را مدنظر داشته باشند. اگر این فرض غالب شود، دیگر آیات و استناداتی که ما از متن دینی‌مان درباره مخالفت با خشونت می‌آوریم، صدای بلندی نخواهد داشت.
ابطحی در پایان گفت: می‌خواهم به جای استناد به متون مقدس از یک مبنای فلسفی سخن بگویم، آن مبنا این است که انسان‌ها بندگان یک خدای واحدند و این خدا آنها را نیافریده که یکدیگر را بکشند. آن خدا این تقسیم‌ها را نیافریده است. بنابراین سخن من این است که آنچه در کابل، نیویورک و لندن امروز پیش می‌آید نتیجه‌اش این خواهد بود که دین یعنی خشونت، و ما باید با این فرض مقابله کنیم.

این نشست سه شنبه ۲۲ شهریور ۱۳۸۴ در محل کتابخانه موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار شد.

IID_logo

ایجاد جوامع از طریق گفت‌وگو

ایجاد جوامع از طریق گفت‌وگو – ۲
موسسه گفت‌وگوی ادیان، کلیسای انگلیکن انگلستان و کلیسای لوتری آلمان
تهران

موسسه گفت‌وگوی ادیان، کلیسای انگلیکن انگلستان و کلیسای لوتری آلمان دومین دور از همایش سه‌گانه مشترک با عنوان ایجاد جوامع از طریق گفت‌وگو را در تهران برگزار کردند
این سمینار روزهای ۲۹ دی تا اول بهمن ماه ۱۳۸۴ (۱۹ تا ۲۱ ژانویه ۲۰۰۶) در تهران و با هدف بررسی نقش گفت‌وگوهای بین‌الادیان در سطوح محلی برگزار شد.

پیشینه
نخستین دور از همایش‌های سه‌گانه “ساخت جوامع از راه گفت‌وگو” به منظور بررسی مسائل بین پیروان ادیان مختلف در لندن و به میزبانی کلیسای انگلیکن از هفدهم تا نوزدهم ماه اکتبر (۲۵ تا ۲۷ مهر) برگزار شده بود. دومین دور از این نشست‌های سه‌گانه در ایران، به میزبانی موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار شد و دور سوم آن مه ۲۰۰۶ در آلمان، به میزبانی کلیسای لوتری برگزار خواهد شد.
برگزارکنندگان این همایش علت گزینش سه کشور انگلیس، ایران و آلمان برای برگزاری این نشست‌های تخصصی را داشتن اکثریت مشخص پیروان یک مذهب دانستند. آنها هدف از این برگزاری این همایش را گسترش درک عمیق‌تر بین پیروان ادیان مختلف و تاثیرگذاری مثبت این درک بر روابط مثبت اجتماعی، یافتن الگوهای مناسب برای گفت‌وگوی بین ادیان، یافتن عوامل لازم برای تسهیل گفت‌وگوی بین ادیان، تجزیه و تحلیل تجربیات گذشته و حل معضلات آن و تهیه یک مجموعه مقاله آموزشی و کاربردی از مقالات ارائه شده به هر سه سمینار اعلام کردند.

هیئت‌های شرکت‌کننده
هیئت‌های حاضر از هر گروه متشکل از هفت نفر بود که دو تن از آنها بایستی از نمایندگان اقلیت‌های مذهبی هر کشور باشند.
بر همین اساس، هیئت ایرانی که در این کنفرانس حضور داشتند، حجت‌الاسلام “سیدمحمد علی ابطحی”، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان، “فهیمه موسوی‌نژاد”، مدیر موسسه گفت‌وگوی ادیان، دکتر “سید امیر اکرمی”، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی موسسه گفت‌وگوی ادیان، دکتر شهرام پازوکی، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی موسسه گفت‌وگوی ادیان، “لوون داویدیان”، نماینده سابق ارامنه در مجلس شورای اسلامی، “سید حسن اسلامی اردکانی”، محقق و “هارون کلیمی یشایایی”، رئیس هیئت مدیره “انجمن یهودیان تهران” هستند.
در این همایش همچنین اسقف دکتر رالف کوپه، رئیس بخش بین‌الملل و وحدت کلیسا، از دفتر دولتی کلیسای پروتستان آلمان، پروفسور دکتر آندریاس فلدکلر، استاد علم دین، امور مربوط به مبلغان مذهبی و وحدت کلیسا از دانشگاه هامبولت، دکتر فریتز اریک آنهلم، مدیر فرهنگستان اوانجلیک که مرکز همایش و مطالعات کلیسای لوتری محلی آلمان در هانوفر است، کشیش دکتر باربارا بورکرت انگل، کشیش دانشگاهی از دانشگاه اشتوتگارت و عضو چند گروه همکاری منطقه‌ای در مورد روابط بین مسلمانان و مسیحیان، کورنلیا کونن مارکس، کشیش پروتستان و رئیس دفتر گروه امور خارجی، از دفتر دولتی کلیسای پروتستان آلمان، با مسئولیت ویژه در امور خاورمیانه، حمیده محققی، ایرانی‌الاصل و تحصیلکرده حقوق و فقه اسلامی، فعال در امور گفت‌وگوی ادیان میان اسلام و مسیحیت و دکتر مارتین افولدر باخ، مسئول بخش امور ارتباطات بینا مذهبی، از دفتر دولتی کلیسای پروتستان آلمان، دکتر مایکل ایپگریو، سراسقف کلیسای ساوثوارک و مسئول ۳۳ کشیش‌نشین در جنوب لندن، دکتر دلوار حسین، محقق بنیاد اسلامی لیستر و عضو بخش تازه تاسیس دفتر داخلی مبارزه با افراط‌گرایی و نماینده گروه مذهب و زندگی دنیوی کلیسای انگلیکن، دکتر چارلز رید، مشاور سیاست بین‌الملل شورای سراسقفی کلیسای انگلیکن، روحانی فلورا وینفیلد، کشیش محلی کلیسای انگلیکن و معاون دبیرکل در همایش جهانی ادیان برای صلح، بتول شریف، روزنامه‌نگار اقتصادی گروه‌های ناشران اقتصادی و عضو گروه “دیسکورسیس” ـ که بنیادی انگلیسی است و برای تحصیل در رشته فقه و فلسفه اسلامی اعانه کمک تحصیلی جمع می‌کند ـ و از اعضای اجرایی کنگره جهانی ادیان، دکتر توبی هوارث، کشیش محلی در اسقف‌نشین بیرمنگام، دکتر پاتریک ریوردان، کشیش کاتولیک کلیسای روم، استاد فلسفه و دین در کالج هیثرو، و مدیر موسسه “مذهب، اخلاق و زندگی عمومی” حضور داشتند.

محور سخنرانی‌های این سمینار بر مباحثی چون مسائل مربوط به اقلیت‌ها، هدف از گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت، تفاوت‌های فقهی بین آنها، تفسیرهای سنتی و جدید از اسلام و مسیحیت، تاریخ ارتباط اسلام با مسیحیت، و بالاخره نقش دولت‌ها در مسائل بین ادیانی استوار بود.

افتتاحیه
دور دوم سمینار سه‌گانه ایجاد جوامع از طریق گفت‌وگو، کار مشترک موسسه گفت‌وگوی ادیان، کلیسای انگلیکن انگلستان و کلیسای لوتری آلمان با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید و انجیل افتتاح شد.

در ادامه دکتر شهرام پازوکی، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی موسسه در جلسه‌ای که به ریاست حجت‌الاسلام ابطحی با عنوان هدف از گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت برگزار شد، سخنرانی کرد.
دکتر پازوکی گفت: خدا عاشق خیرخواهان است. در انجیل لوقا خدا می‌گوید عاشق دشمنان خود باشید و برای آنها کارهای خوب کنید.
دکتر پازوکی افزود: در مقایسه با دیگر ادیان، اسلام و مسیحیت پیروان بیشتری دارند. بر اساس قرآن مسیحیان نزدیک‌ترین دوستان مسلمان هستند و آنهایی که علاقه به گفت‌وگو با مسیحیان دارند، همان مسلمانانی هستند که این آیه را بدرستی درک کرده‌اند.
پازوکی تاکید کرد: تفکرات مدرن نیز در غرب گرایش گفت‌وگوی غربیان با مسلمانان را تقویت کرده است.

پس از سخنرانی دکتر پازوکی، دکتر چارلز رید، مشاور سیاستگذاری‌های بین‌المللی کلیسای انگلستان و کورنلیا کونن مارکس، کشیش پروتستان و رئیس دفتر اداری کلیسای پروتستان آلمان همین بحث را پی گرفتند.

این جلسه پس از ۱۵ دقیقه تنفس دنبال شد. در جلسه دوم این نشست سید محمدعلی ابطحی، دلور حسین، محقق مسلمان عضو هیئت انگلیسی و اسقف رالف کوپه، رئیس دفتر اتحاد کلیسایی و امور بین‌الملل کلیسای پروتستان آلمان به طرح مباحث اکثریت و اقلیت و چگونگی پردازش اسلام و مسیحیت به این موضوع پرداختند.

دلوار حسین، محقق مسلمان عضو هیئت کلیسای انگلیکن انگلیس طی سخنانی گفت: اگر به مثال‌های عملی نگاه کنیم، می‌بینیم در بسیاری از جوامع مسلمان، منفعت و حقوق جمعی در مقایسه با حقوق و منفعت فردی در اولویت است.
دلوار حسین افزود: برای حفظ جامعه به صورت کمی توصیه می‌شود که مثلاً استفاده از الکل به صورت کمی از بین برود تا کل جامعه حفظ شود و اولویت به منفعت جمعی داده شود.
حسین در ادامه گفت: در تمام حوزه‌های زندگی مثل لباس پوشیدن و غیره باید یک چنین اصولی رعایت شود.
وی سپس با اشاره به بحث حقوق بشر گفت: بحثی که وجود دارد این است که اسلام بر یک سری وظایف تاکید می‌کند، مثل این که به حقوق دیگران احترام بگذاریم و بحث حقوق از گفت‌وگوهای اول اسلام در همان سال‌های ابتدایی بشدت مورد تاکید بوده است.

در پایان نشست نخست این سمینار، شرکت‌کنندگان با اعضای گروه جوانان موسسه گفت‌وگوی ادیان که نمونه عملی بحث‌های نظری آنهاست و نیز فعالیت‌های داخلی و بین‌المللی آن آشنا شدند.

بعداز ظهر در قم
ادامه نشست روز نخست در مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب قم با بررسی تفاوت‌های فقهی اسلام و مسیحیت و با حضور جمعی از محققان و پژوهشگران این مرکز برگزار شد.

در ابتدای این جلسه حجه‌الاسلام نواب، رئیس مرکز ادیان و مذاهب ضمن خوشامدگویی به مهمانان، ایده ابتکاری انجام چنین برنامه‌هایی را ارج نهاد و با بیان این که دین در تمام عرصه‌های اجتماعی به کمک رفع تنگناهای معنوی انسان می‌آید، اظهار امیدواری کرد آشنایی بیشتر پیروان ادیان ابراهیمی با یکدیگر، راه را برای خروج انسان از بن‌بست‌های موجود منطقه‌ای و بین‌المللی هموار کند.
وی در ادامه، با بیان تاریخچه مرکز، بر نگاه آکادمیک آن تاکید ورزید و چاپ بیش از سی عنوان کتاب در حوزه ادیان دیگر، انتشار فصلنامه تخصصی، و تاسیس کتابخانه‌ای با بیش از سی هزار عنوان کتاب را نشانه روحیه علم‌پژوهی اعضای مرکز دانست.

در ادامه، مارتین اوفلدرباخ از کلیسای لوتری آلمان، به صحبت پرداخت. او ضمن ابراز خشنودی از حضور در این مرکز، گفت: «کلیسای آلمان به تفاوت‌های مذهبی بیشتر از جنبه تفاوت فرهنگی، و تاثیراتی که می‌‌توانند بر ابعاد فرهنگی زندگی مردم بگذارند، نگاه می‌کند. ما در پرتو نور ادیان ابراهیمی، اعتقادات واحدی داریم، اما از کنار تفاوت‌ها هم نمی‌توان بی اعتنا گذشت. داستان‌ها و آموزه‌ها و تمثیل‌های کتب مقدس، اشکال مشابهی دارند، اما از دیدگاه الهیاتی، ابعادشان فرق می‌کند.»
وی سپس افزود: «در کشور ما، پیروان اسلام بسیار متفاوتند و گروه‌های فرهنگی مختلفی را شکل می‌دهند. این تفاوت اساسا نامطلوب نیست، حتی بین نسخه‌های کتاب مقدس مسیحیان هم تفاوت وجود دارد. تنوع فرهنگی و حضور یک فرهنگ مذهبی “دیگر”، همیشه وجود داشته و باعث غنا و رشد جوامع هم می‌شود، اما لازم است قدرت پذیرش آن “دیگری” متفاوت را در خودمان، بخصوص نسل جوان‌مان تقویت کنیم.»

توبی هوارث از کلیسای انگلیکن انگلستان، سخنران بعدی مراسم بود. او نیز ضمن ابراز هیجان از حضور میان «آن همه کتاب»، این نکته را مهم دانست که پذیرفته‌ایم از وجود تفاوت‌ها صحبت کنیم.
هوارث گفت: «به نظر من تفاوت میان این دو دین شش سطح اصلی دارد: نظرات تاریخی، واقعیت تصلیب حضرت عیسی(ع)، اعتقاد مسیحیان به تجسد خدا در وجود حضرت عیسی، اعتقاد مسلمانان به این که اسلام آخرین دین آسمانی است، و مسائلی دیگر که در حوزه قوانین قرار می‌گیرند.»
او سپس به ذکر مثال‌هایی از تجربیات شخصی خود در مورد مبادلات فکری و گفت‌وگو با دوستان مسلمانش پرداخت و نکاتی نیز در مورد واقعه غدیر خم و عاشورا بیان کرد.

در انتها حجه‌الاسلام دکتر حسن اسلامی اردکانی، در مورد مبحث «کلام» در اسلام سخن گفت. او به شکلی موجز، در مورد معانی، چشم‌اندازها، مضامین، خاستگاه‌ها، تاریخچه و مکاتب مربوط با«علم کلام» صحبت کرد و مبحث «سخن خدا» را از چالش برانگیز‌ترین مسائل فقهی اسلام دانست.
اسلامی ضمن استناد به ابن خلدون، گفت: «هدف اصلی کلام، دفاع از آموزه‌های اسلام و جلوگیری از شکیات و رفع شبهات بوده است.»
دکتر اسلامی نظرات شاخه‌های مختلف اسلامی در مورد کلام را بررسی کرد و در ادامه، موقعیت فعلی علم کلام و پیدایش کلام جدید را مطرح کرد. او همچنین مسائلی چون جبر و اختیار، خلق قرآن، و نظریه کسب و کار را از این زاویه بررسی کرد و در انتها از همسویی این مبحث با فلسفه تحلیلی سخن راند.

در ادامه شرکت‌کنندگان ضمن بازدید از کتابخانه تخصصی مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب قم با محققان و پژوهشگران این مرکز درباره مسائل مشترک و تفاوت‌های اسلام و مسیحیت به بحث و تبادل‌نظر پرداختند.

روز دوم
روز دوم سمینار ساعت ۹ صبح در کنیسه یوسف‌آباد آغاز شد و موریس معتمد، نماینده کلیمیان در مجلس شورای اسلامی به میهمانان خوشامد گفت و آرش آبایی، محقق و روحانی یهودی به اجرای مراسم مذهبی یهودی پرداخت و سپس خاخام بزرگ کلیمیان سخنرانی کرد. ریاست این جلسه را هارون یشایایی بر عهده داشت و طی این جلسه بتول شریف، عضو هیئت مدیره کنگره جهانی ادیان و عضو یک موسسه خیریه که دانشجوی بورسیه در زمینه الهیات و فلسفه اسلامی تربیت می‌کند و فریتز اریک انلم، رئیس مرکز مطالعه و کنفرانس کلیسای محلی لوتری آلمان به ارائه تفسیرهای سنتی و مدرن از اسلام و مسیحیت پرداختند.

جلسه بعدازظهر روز دوم به ریاست کورنلیا کونن مارکس در کتابخانه تخصصی موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار شد و طی آن دکتر سید امیر اکرمی، استاد دانشگاه بیرمنگهام، مایکل ایپگریو، اسقف سوث وارک ـ که ۳۳ کلیسای انجیلی را در جنوب لندن سرپرستی می‌کند ـ و حمیده خلیلیان محققی، متخصص ایرانی حقوق و الهیات اسلامی ـ که در آلمان در زمینه گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت فعالیت می‌کند ـ به بحث تاریخ ارتباط اسلام و مسیحیت و جنبه‌های مثبت و منفی این ارتباط پرداختند و راه‌هایی را که می‌تواند به یک ارتباط موثر و مثبت منتهی شود، بررسی کردند.

شرکت‌کنندگان در ادامه این نشست با حضور در کلیسای سرکیس مقدس ادامه بحث را در موضوع “عملکرد جوامع مسیحی به عنوان اقلیت” پی گرفتند.

پایان سمینار و دیدار با خاتمی
روز آخر این سمینار، در موسسه گفت‌وگوی ادیان ادامه یافت و شرکت‌کنندگان در ادامه با حضور در کاخ ریاست جمهوری با حجت‌السلام والمسلمین سید محمد خاتمی، نظریه‌پرداز گفت‌وگوی تمدن‌ها دیدار و گفت‌وگو کردند.

در این دیدار ابتدا سید محمدعلی ابطحی، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان گزارشی از پیشینه و نحوه برگزاری این سمینار ارائه کرد.
سپس “رالف کوپه”، اسقف کلیسای لوتری آلمان درباره تجربه برگزاری این سمینار گفت، این تجربه را تجربه کاری مناسبی می‌داند که بین کلیسای انگلیس و آلمان و موسسه گفت‌وگوی ادیان به وجود آمده است.
اسقف کوپه یکی از ویژگی‌های این کنفرانس‌ را که در ۳ کشور ایران، انگلستان و آلمان برگزار می‌شود، درک زندگی اقلیت در کنار اکثریت دانست و گفت: “کسی نمی‌تواند درباره حقوق بشر سخن بگوید، اما از حقوق اقلیت صحبتی نکند”.

سپس “مایکل ایپگریو”، اسقف محلی بیرمنگام به خاتمی گفت: «دنیا در زمانی که شما رئیس‌جمهور ایران بودید تحت تاثیر ایده گفت‌وگوی تمدن‌های شما بود. جنگ میان تمدن‌ها باید از راه گفت‌وگو حل و فصل شود و گفت‌وگوی تمدن‌ها بدون گفت‌وگوی ادیان امکان‌پذیر نیست. مذهب همواره شکل‌دهنده تمدن‌های دنیاست. مذهب هم تشدید کننده و هم کاهش دهنده مناقشات است. گفت‌وگوی تمدن‌ها می‌تواند کاهش دهنده تنش‌های سیاسی باشد.
او همچنین گرایش‌ برخی فرقه‌های ادیان را برای ارائه تفسیری ساده از مذهب برای ایجاد صلح بین‌المللی مناسب دانست.

در پایان سید محمد خاتمی درباره امکان گفت‌وگوی تمدن‌ها گفت: “امروز هیچ کس درباره ضرورت گفت‌وگوی تمدن‌ها تردیدی ندارد، اما درباره امکان گفت‌وگو تردید وجود دارد. معتقدم قبل از گفت‌وگوی تمدن‌ها باید زبان گفت‌وگو را مشخص کرد. اما بدون شک گفت‌وگوی ادیان بخش مهمی از گفت‌وگوی تمدن‌هاست”.
خاتمی با اشاره به آیه‌ای از قرآن گفت: “در قرآن به پیامبر فرمان داده شده بر آنچه بر او نازل شده ایمان بیاورد و خداوند گفته مومنان کسانی هستند که به کتاب‌های خدا، فرشتگان و پیامبران او ایمان بیاورند، و هیچ فرقی میان پیامبران خدا وجود ندارد. این یعنی خدا کسی را مومن می‌داند که همه پیامبران را قبول داشته باشد، نه پیامبری واحد”.
خاتمی یکی از مشکلات مشترک ادیان را خشونت دانست و گفت: “خشونتی که غرب و شرق را آزار می‌دهد، اشکال مختلفی دارد که یکی از این اشکال تروریسم است”. و افزود: “مشکل ادیان تکثر نیست، عدم شناخت و تفاهم است. ما باید سوء‌تفاهم‌های تاریخی را از بین ببریم. گفت‌وگو از بین برنده این سوءتفاهم‌هاست”.

شرکت‌کنندگان در سمینار ایجاد جوامع از طریق گفت‌وگو در پایان این سمینار با حضور در دفتر گفت‌وگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از نزدیک با موسسه دولتی گفت‌وگوی ادیان در ایران آشنا شدند.
موسسه گفت‌وگوی ادیان یک موسسه غیر دولتی مورد تایید سازمان ملل است که از سوی این سازمان دارای مقام مشورتی است و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی را می‌توان یک موسسه دولتی دانست که در زمینه گفت‌وگوی ادیان در ایران فعالیت می‌کند و به این ترتیب شرکت‌کنندگان توانستند با این سازمان دولتی هم آشنا شوند.
در این نشست سید عبدالمجید میردامادی، رئیس مرکز گفت‌وگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ضمن خوشامدگویی به میهمانان، به تشریح فعالیت‌های این مرکز در ایجاد ارتباط در سطح محلی و بین‌المللی با ادیان مختلف پرداخت و گفت: گفت‌وگوی ادیان دغدغه مشترک همه ماست و ما می‌توانیم از طریق آن سوءتفاهم‌ها را از بین ببریم.

با پایان این سمینار ۳ روزه، ۲۱ شرکت‌کننده اصلی این سمینار از موسسه گفت‌وگوی ادیان، کلیسای انجیلی انگلستان و کلیسای لوتری آلمان خود را برای برگزاری دور سوم این سمینار در تابستان سال آینده آماده خواهند کرد.
برگزارکنندگان این سمینار مشترک در نظر دارند در پایان این سمینار که مه ۲۰۰۶ (تیر ۱۳۸۵) در آلمان برگزار خواهد شد، نتایج به دست آمده طی این ۳ سمینار را به فارسی و انگلیسی منتشر کنند.

IID_logo

دین و مدرنیته

۲۶/۵/۱۳۸۵
دین و مدرنیته
موسسه گفت‌وگوی ادیان
تهران ـ حسینیه ارشاد

موسسه گفت‌وگوی ادیان سمینار “دین و مدرنیته” را با هدف بررسی مهمترین مسائل روشنفکران ایران، در حسینیه ارشاد برگزار کرد.
به گزارش سایت اینترنتی موسسه گفت‌وگوی ادیان، هدف از برگزاری این سمینار، پرداختن به یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی اندیشمندان و روشنفکران ایرانی، یعنی «نسبت دین و مدرنیته» بود.
برگزار کنندگان این سمینار جمعی از اندیشمندان ایرانی را که علی‌رغم ذائقه‌های فکری گوناگون‌شان، به طور خاص به پاسخ این سئوال اندیشیده‌اند، دعوت کردند تا در سمیناری یک‌روزه، عصاره تأملات خود را در این باب با علاقمندان در میان بگذارند.
از سخنرانان این سمینار درخواست شده بود به این پرسش‌ها پاسخ دهند که آیا دین با مدرنیته و مدرنیزاسیون سازگار است؟ و آیا سنتز میان این دو را ممکن می‌دانند؟ و مهمترین استلزاماتی که مدرنیته و مدرنیزاسیون برای دین ایجاد می‌کند، چیست؟ و در نهایت این که با نظریه جامعه‌شناختیِ سکولاریزاسیون (در دو سطح خرد و کلان) چه نسبتی دارند؟ به دیگر سخن فکر می‌کنند در دوران مدرن چه بر سر دین می‌آید؟

در این سمینار یک‌روزه که پنج‌شنبه ۲۶ مرداد از ساعت ۱۰ صبح در حسینیه ارشاد آغاز به کار کرد، سعید حجاریان، سعید بینای مطلق، محمد راسخ، عبدالکریم سروش، ﮊند شکیبی، محمود صدری، علیرضا علوی‌تبار، مراد فرهادپور، محسن کدیور و حجت‌الاسلام سید علی طالقانی سخنرانی کردند و آثاری از علی پایا، پروفسور براین ترنر، گرِیس دیوی، داریوش شایگان، ابوالقاسم فنایی، پروفسور جوز کازانوا، فاطمه کشاورز، مصطفی ملکیان، آرش (احمد) نراقی، سیدحسین نصر و دکتر محمدرضا نیکفر ارائه شد که همگی این مقالات در کتابی با همین عنوان منتشر خواهد شد.

به گزارش سایت موسسه گفت‌وگوی ادیان، در مراسم افتتاحیه این سمینار “سید محمدعلی ابطحی”، رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان ضمن خوشامدگویی و تشکر از حضور گرم و صمیمی شرکت‌کنندگان، به تشریح محورهای کاری و برنامه‌های موسسه پرداخت.
وی در ادامه گفت: وقتی بحث گفت‌وگوی ادیان مطرح می‌شود، باید بپذیریم دین با توجه به قدرت و قوتی که امروزه در جهان کسب کرده است، دیگر آن عنصر سخت گذشته نیست و ناگزیر به گفت‌وگو شده است.
ابطحی اظهار داشت: گرچه دین خود منبع درگیری‌ها نبوده است، دیندارانی بودند که بانی جنگ بودند و با برگزاری گفت‌وگو می‌توان برخی شبهات مبنی بر جنگ‌طلبی اندیشه دینی را برطرف کرد.
وی در پایان سخنان خود ضمن تشکر از همه کسانی که در برگزاری این سمینار کمک کرده بودند و با تاکید بر این نکته که موسسه ادیان یک موسسه غیردولتی است، گفت: با مشقت فراوان موفق به برگزاری این سمینار شدیم و امید داریم با توجه به بار علمی و بحث‌های تخصصی که در این سمینار مطرح می‌شود، حضار نهایت استفاده را از این بحث‌ها که توسط استادان دانشگاه و متخصصان حوزه دین مطرح می‌شود، ببرند.

در پانل آغازین این سمینار دکتر سعید حجاریان، دکتر دکتر ژند شکیبی، دکتر علیرضا علوی‌تبار و دکتر محسن کدیور به سخنرانی پرداختند.
در بخش دوم نیز قرار بود عبدالکریم سروش، حجت‌الاسلام سید علی طالقانی، سعید بینایی مطلق و محمد راسخ به سخنرانی بپردازند که به دلیل عدم حضور دکتر سروش، مقاله ایشان توسط پسرشان قرائت شد.
در بخش پایانی هم محمود صدری و مراد فرهادپور به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند و علیرضا شجاعی‌زند و سارا شریعتی هم از غائبین این سمینار بودند.

شخصیت‌های فرهنگی و سیاسی کشور از جمله “حبیب‌اله پیمان”، “محمدرضا خاتمی”، “محمد توسلی”، “حسن یوسفی اشکوری”، “امیر رضایی”، “حمیدرضا جلایی‌پور”، “عیسی سحرخیز” و “هادی خانیکی” از جمله شرکت‌کنندگان در این سمینار بودند. بیش از ۱۵۰۰ نفر از علاقه‌مندان به بحث در این حوزه در سمینار دین و مدرنیته شرکت کردند.

علیرضا علوی‌تبار، نویسنده و پژوهشگر به عنوان نخستین سخنران سمینار دین و مدرنیته به تحلیل رابطه دین و مدرنیته پرداخت و گفت: این تحلیل به نوع رویکرد ما در تعریف هر یک از آنها وابسته است و همچنین به الگویی که در شناخت دین به کار می‌بندیم نیز بستگی دارد.
وی در سخنرانی خود با موضوع “دین و مدرنیته: سطوح مختلف یک نسبت” افزود: مدرنیته مجموعه‌ای از نهادهای تحقق یافته و دین مجموعه‌ای از شناخت‌ها و در واقع شامل سه عنصر تجربه دینی، باورهای دینی و کنش‌های دینی است.
این استاد دانشگاه، رابطه اسلام و مدرنیته را در چهار سطح “بیان و تحقق زبانی تجربه دینی پیامبر”، “نظام الهیاتی از داده‌های وحیانی”، “فهم و تفهیم” و سطح “دفاع، مقایسه و تعیین اعتبار” قابل تشخیص دانست.
علوی‌تبار رویکردهای موجود در فهم و تفسیر مدرنیته را در دو گروه رویکردهای “نهادی”، و “نگرشی- شناختی” قابل طبقه‌بندی دانست و گفت: پیشنهاد ما در این بررسی رویکرد دوم است تا بتوانیم به یک نتیجه
قابل قبول برسیم.

محسن کدیور، استاد دانشگاه تربیت مدرس که ریاست پانل نخست این سمینار را بر عهده داشت، گفت: در اینجا می‌کوشم ۲ سئوال مطرح شده از سوی برگزار کنندگان سمینار را پاسخ گویم و افزود: در طرح سئوال استلزامات مدرنیته برای دین، باید دید که خود دین چه استلزاماتی برای مدرنیته ایجاد می‌کند.
وی با موضوع “داد و ستد اسلام و مدرنیته”، سئوال رابطه دین و مدرنیته را به رابطه اسلام و مدرنیته محدود کرد و افزود: همواره سه رویکرد در مواجهه اسلام و مدرنیته وجود داشته است: ناسازگاری اسلام و مدرنیته و بطلان مدرنیته که اندیشه متشرعان سنتی و سنت‌گرایان است؛ ناسازگاری اسلام و مدرنیته و اعتبار بخشی به مدرنیته که دیدگاه لائیک‌هاست و سازگاری اسلام‌و مدرنیته که دیدگاه نواندیشان و روشنفکران دینی است.
وی با توجه به این ۳ رویکرد، سه تفسیر “کسانی که معتقدند اسلام باید با مدرنیته منطبق شود”، “مدرنیته با اسلام منطبق شود” و “تفسیر مبتنی بر تعامل و سازگاری و مبادله این دو با هم” را از تفاسیر محتمل دانست.
استاد فلسفه و حکمت دانشگاه تربیت مدرس تهران تاکید کرد: به دنبال گفت‌وگوی میان دین و مدرنیته باید به داد و ستد میان این دو اندیشید.
کدیور معرفت و عمل دینی را در یک طرف معادله و معرفت و عمل مدرن را در طرف دیگر معادله قرار داد و اظهار داشت: در این بین باید دید چه باید بدهیم و چه بگیریم.
وی تاکید کرد: کسی می‌تواند داد و ستد و گفت‌وگو کند که بداند کالای او بی‌نقص نیست؛ در عین حال مدرنیته نیز نقص دارد و نباید محو جمال آن شد و با این رویکرد است که می‌توان نکات مثبت اسلام و مدرنیته را تطبیق داد.
محسن کدیور تصریح کرد: باید متواضعانه بپذیریم که عمل دینی ما نقاط انتقادی دارد و عرفیاتی نیز در طول زمان به‌معرفت دینی ما افزوده شده است.
وی گفت: مدرنیته فقط حقوق بشر، حقوق زنان و غیره نیست، فاشیسم، جنگ ویتنام، تروریسم و بنیادگرایی نوین هم محصول مدرنیته است.
کدیور با تاکید بر اینکه معرفت جمعی به دستاوردهای خرد جمعی بشر محتاج است، اظهار داشت: وجه نیازمندی این است که ما حتی در دینداری خود نیز به عقل بشری و داد و ستد نیاز داریم و در مقابل خرد بشری نیز به ره‌آوردهای انبیا نیازمند است. پس مسلمانان و متجدها دو وظیفه مهم دارند: نقد و اصلاح عمل دینی و نقد و اصلاح مدرنیته بر اساس ره‌آوردی‌های دین.
کدیور با اشاره به اینکه در طول ۴۰ سال اخیر نوسازی معرفت دینی داشتیم، ولی نقد مدرنیته نداشتیم، گفت: باید معیارهایی برای گزاره‌های دینی در حوزه اول بازاندیشی شوند؛ در غیر این صورت این گزاره‌ها به موزه تاریخ می‌پیوندند.
کدیور گفت: انسان امروز در سه حوزه به دین و وحی نیازمند است: حقیقت‌یابی، خیریابی و عمل انسانی، اعم از عمل فردی یا جمعی.
وی با تاکید بر اینکه عقل انسان متعارف و محدود است و نتایج نامحدود به بار نمی‌آورد، افزود: گرچه سنت‌گرایان در دنیای مدرن زیست کرده و آن را فهمیده‌اند، هیچ شناختی از مدرنیته ندارند.
وی درباره قائلین به تلقی دوم گفت: اینها معتقدند جوهر دین تعبد است و جوهر مدرنیته عقلانیت، لذا نمی‌توان هم مدرن بود و هم مسلمان دیندار.

ژند شکیبی، استاد دانشگاه “LSE” انگلیس که با موضوع “دین و مدرنیته و روسیه” در این سمینار سخنرانی کرد، افزود: تاریخ نشان داده که همیشه برداشت‌های متفاوتی هم از دین و هم از مدرنیته وجود داشته است.
این پژوهشگر حوزه دین، عواملی چون جغرافیای سیاسی، ملت‌سازی، نگرانی از هویت‌زدایی و ساخت نهادهای کارآمد دولت را در نوع شناخت از دین و مدرنیته بسیار موثر دانست و افزود: هر یک از این عوامل مجزا، اثری متفاوت بر تصور افراد یک جامعه از دین و مدرنیته می‌گذارند.
شکیبی یکی دیگر از دلایل ناقص بودن طرح موضوع سازگاری دین با مدرنیته را بررسی‌های فلسفی عنوان کرد و گفت: نمونه این نقص را براحتی در جامعه روسیه و شوروی سابق می‌توانیم ببینیم.
این استاد دانشگاه، جامعه شوروی سابق را نخستین کشوری خواند که با مسئله سازگاری دین و مدرنیته و ترویج آداب و رسوم غربی و غرب‌گرایی مواجه شد.
ژند شکیبی اظهار داشت: محبوبیت در حال افزایش دین در میان مردم روسیه امروز و نقش پررنگ‌تر آن در هویت‌سازی و سیاست داخلی کشوری که بیش از ۷۰ سال سیستم ضد دین بر آن حکومت کرد، نمونه بسیار زنده تعامل دین و مدرنیته است.
وی در پایان تصریح کرد: به دلایل تاریخی و فرهنگی این کشور تا حد زیادی از دنیای غرب و یا حداقل غرب پروتستان / کاتولیک فاصله داشت، لذا بررسی نوع برخورد و تعامل میان دین و مدرنیته برای کشورهای دیگر، به ویژه برای ایرانی‌ها می‌تواند بسیار جالب و آموزنده باشد.

مقاله سعید حجاریان هم توسط مجری برنامه قرائت شد.

در پانل دوم سمینار دین و مدرنیته دکتر سعید بینای مطلق، دکتر محمد راسخ و سید علی طالقانی سخنرانی کردند و مقاله دکتر سروش به دلیل عدم حضور ایشان در سمینار توسط پسرشان قرائت شد.

دکتر سعید بینای مطلق در سمینار دین و مدرنیته به بررسی رابطه دین و مدرنیته پرداخت. وی رابطه دین و مدرنیته را به دو لحاظ قابل طرح و بررسی دانست و گفت: رابطه دین و مدرنیته از به لحاظ ماهیت دین و مدرنیته و نیز جایگاه دین در جهان امروز قابل طرح و بررسی است.
این استاد دانشگاه به لحاظ نخست، دین و مدرنیته را ناسازگار دانست و گفت: گوهر دین اساسا مغایر و متضاد با ماهیت مدرنیته است: محور دین خداست، در حالی که در مدرنیته انسان محور است. بنابراین نه می‌توان دین را مدرن کرد و نه مدرنیته را دینی و قدسی.
وی در ادامه به بررسی رابطه دین و مدرنیته به لحاظ جایگاه دین در دنیای معاصر پرداخت و به این پرسش پاسخ گفت که اگر دین و مدرنیته با یکدیگر ناسازگارند، پس موضع دین در جهان مدرن چه باید باشد و افزود: در پاسخ می‌توان از وظیفه دوگانه دین یاد کرد: دین در جهان کنونی، از سویی باید بیش از پیش متذکر به حقیقت قدسی خود باشد، بیش از پیش به اصل خود، که همانا حکمت خالده است، اعتنا کند و از سوی دیگر از صور غیراصیل و منحط دینی که حاصل آمیزش دین و مدرنیته است، اجتناب ورزد.
وی در پایان نتیجه‌گیری کرد که در جهان مدرن، دیگر نمی‌توان به احیای جوامع سنتی پرداخت، چون مبانی و ابزار آن دیگر فراهم نیست و تصریح کرد: از این رو دین در دوران مدرن باید در قلعه‌ای ماوی گزیند که برج و باروی آن حقیقت و زیبایی است، و نه آن که در پس صورتک‌هایی پنهان شود که عاری از اصالت‌اند: نه مدرن به معنای درست واژه‌اند، و نه قدسی به معنای اصیل و شریف آن. پس اگر «عالمی سنتی» نمی‌توان ساخت، حداقل می‌توان به طور شخصی، سنتی زیست و معنویت ورزید.

یکی دیگر از سخنرانان پانل دوم دکتر محمد راسخ بود که با عنوان مدرنیته و حقوق دینی به سخنرانی پرداخت.
وی مهمترین دستاورد مدرنیته را “انتقال از اتوریته به عقل نقاد” دانست و گفت: در دوران مدرن دیگر برای صدق ادعاها به “مرجع” خاصی مانند کلیسا ارجاع داده نمی‌شود. در این دوره، تنها عقل خودبنیاد بشری است که مبنا و مرجع قضاوت برای هرگونه ادعا قرار می‌گیرد. این عقل البته به دلیل “موضوع”ها و “منظر”های متفاوت، تجلیات گوناگون می‌یابد.
دکتر راسخ در ادامه گفت: در بن نظام‌های تنظیمی مدرن دو فرض نهفته است: نخست اینکه انسان آزاد به دنیا می‌آید و فقط با خواست قلبی و از روی اراده خود را محدود می‌کند و دیگر اینکه هر کس در مقابل دیگری از ادعایی برابر نسبت به آزادی، مال و قدرت برخوردار است؛ یعنی همان اندیشه حقوق طبیعی. فرض اول به نوبه خود به ظهور اصل حاکمیت قانون و اندیشه قرارداد اجتماعی منجر شد. فرض دوم لازم می‌آورد که این قدرت و نهادها به حقوق طبیعی امضا کنندگان میثاق پایبند باشند. پایبندی به آن حقوق مستلزم شکل‌گیری نظام تفکیک قوا و نظارت و تعادل است.
وی سپس تصریح کرد: حقوق مدرن در سه جهت تحول یافته است: هدف، منابع و روش. و در ادامه به تعریف این ۳ مفهوم پرداخت و گفت: هدف قانون و نظام حقوقی تنظیم رابطه انسان و انسان با حفظ آزادی و برابری آنان است. منابع قانون متکثر است مانند جامعه، تاریخ، دولت، طبیعت، دین و مثل اینها ولی همگی از صافی عقل نقاد عبور می‌کنند. روش استنباط قوانین و احکام نیز محدود به روش یا روش‌های تعبدی خاص نیست. به دیگر سخن، هیچ روشی پیشاپیش مردود یا پذیرفته نیست و مهم این است که اهداف نظام حقوقی را تامین کند و با داده‌های معرفتی در حوزه‌های منطق و معرفت‌شناسی سازگار باشد. در یک کلمه، حقوق مدرن انسان‌گرا و حق‌مدار است.
دکتر راسخ در پایان مدرنیته را در ابعاد مختلف آن یک واقعیت دانست؛ واقعیتی دائما نوشونده و نتیجه گرفت: حقوق دینی در صورتی می‌تواند در دنیای مدرن به حیات خود ادامه دهد و نیز بر این دنیا تاثیر بگذارد که تا حد امکان با آن سازگار شود، یعنی به یک حقوق مدرن تبدیل شود.

در ادامه این پانل حجت‌السلام سید علی طالقانی به بیان دیدگاه‌های خود در نسبت میان دین و مدرنیته پرداخت و گفت: تعالیم اسلامی انسان را خودبسنده و بی نیاز از آسمان نمی‌داند و از این رو با اومانیسم، سکولاریسم، راسیونالیسم، فردگرایی، آزادی و برابری موافقتی ندارد و ناسازگار است.
وی سنتز دین و مدرنیته را ناسازگار دانست و گفت: سنتز دین و مدرنیته چیزی را به وجود می‌آورد که نه دین است و نه مدرنیته.

در بخش پایانی این سمینار دکتر محمود صدری با عنوان “نظریه مدرنیت و پدیده دین جمعی از دیدگاهی پارسنزی” سخنرانی کرد که در آن نسبت دین و مدرنیته را بر محوریت جامعه شناسی استوار ساخته بود.
او گفت، جامعه‌شناسان کاری به بنیاد و ماهیت و ذات اشیا ندارند و امور موجود را بررسی می‌کنند، لذا دین و مدرنیته از نظر جامعه‌شناس هر دو امر موجود هستند. بنابراین تئوری‌های سکولاریسم و مدرنیسم نیازمند تجدید نظرند، چون آنچه در ابتدای قرن بیستم پیشنهاد و پیش‌بینی کرده‌اند، در انتهای آن نادرست از آب درآمد؛ نه تنها دین در بعد حیات فردی و فرهنگی تحلیل نرفته و لذا فرض سکولاریسم ذهنی را باطل کرده، بلکه در حیات جمعی هم همه جا رشد و بالندگی داشته است.
دکتر صدری تصریح کرد: “دین جمعی” از نگاه پارسنزی دو گونه قرائت دارد: یکی قهقرایی و دیگری پیشرو و سازگار با سپهر مدرنیت و عقلانیت. متاسفانه این دو جنبه تا به حال بخوبی از یکدیگر تشخیص داده نشده‌اند. قرائت قهقرایی در جهت عکس مسیر جوامع پیچیده و بالنده سیر می‌کند و قرائت پیشرو در جهت غنای جوامع مدرن حرکت می‌کند.
وی نمونه نوع اول دین جمعی را حکومت طالبان در افغانستان معرفی کرد و نمونه نوع دوم آن را موضع کلیسای کاتولیک در برزیل دانست و گفت: بین این دو قطب طیفی هست که کشورهایی مانند ایران را می‌توان روی آن قرار داد. به این ترتیب، قرائتی از دین جمعی که سازگار با مدرنیت است، با سکولاریسم به تعبیر عینی آن نیز همخوانی خواهد داشت.

مراد فرهادپور، استاد فلسفه دیگر سخنران نشست پایانی، پرسش دین و مدرنیته را کلی‌تر و انتزاعی‌تر از آن دانست که بتواند به پاسخی حقیقی و انضمامی منجر شود و پرسش حقیقی را همان رابطه ادیان خاص با صور خاصی از تجربه زندگی مدرن دانست.
فرهادپور کوشید با تکیه بر تجربه خود از جمهوری اسلامی و پرسش و پاسخ‌های برآمده از آن، به برخی نکات در مورد رابطه اسلام و مدرنیته بپردازد.

سمینار یک‌روزه “دین و مدرنیته” که با حضور نمایندگانی از سنت‌گرایان، نواندیشان دینی، روشنفکران دینی، روشنفکران لائیک، فیلسوفان، و جامعه‌شناسان دین از سوی موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار شده بود، در حالی به پایان رسید که موفقیت‌های بسیاری کسب کرد، از جمله این که برگزار کنندگان این سمینار موفق شدند نمایندگانی از طیف‌های مختلف فکری، از جمله سنت‌گرایان، نواندیشان دینی، روشنفکران دینی، روشنفکران لائیک، فیلسوفان و جامعه شناسان دین را گرد هم جمع آورند، اما همه آن متفق‌القول بر یک نکته تاکید کردند و آن اهمیت بررسی موضوع نسبت دین و مدرنیته بود.
موفقیت دیگر برگزار کنندگان سمینار این بود که جمع کثیری از جوانان و بخصوص دانشجویان، استادان دانشگاه و علاقه‌مندان بحث در این حوزه را گرد هم جمع آوردند؛ امری که در سال‌های اخیر در سمینارهایی از این قبیل بی‌سابقه بوده است.

IID_logo

هفته جهانی گفت و گوی ادیان

هفته جهانی گفت و گوی ادیان

همزمان با هفته جهانی گفتگوی ادیان و به مناسبت روز جهانی صلح، نشست “ارزشهای مشترک”عصر چهاردهم شهریور در مؤسسه گفتگوی ادیان با حضور ریاست محترم موسسه گفتگوی ادیان و موبد دکتر اردشیر خورشیدیان ( رییش انجمن موبدان تهران)، آلبرت کوچویی(رییس انجمن آشوریان و کلدانیان)، دکتر حمامی لاله زار( مشاور مذهبی کلیمیان) برگزار شد.
حجت الاسلام سید محمد علی ابطحی در سخنان افتتاحیه خود در این نشست بر تأثیر دین در فرهنگ سازی تأکید کرد و اظهار داشت که هیچ جامعه انسانی را بدون دین نمی توان تصور کرد و بر اساس باورهای ادیان اولین موجود مخلوق پروردگار پیغمبر خدا بوده و بنا بر آموزه های اکثر ادیان آخرین موجود نیز به آموزه های دینی توجه خواهد داشت.

ابطحی با اشاره به این نکته که سالها است که نگاه جدی تری به دین در سطح جهانی به وجود آمده است گفت : اگر ما فصل یازدهم سپتامبر را یکی از فصول نگاه جامعه بشری به دین بدانیم طبیعی است که از آن زمان به بعد نگاه به دین جدی شد، اما متأسفانه این نگاه با خشونت آغاز شد. به دنبال جدی شدن موضوع دین در جامعه بشری هفته گفتگو ادیان نیز به پیشنهاد مؤسسه خانواده برای عشق و صلح در حمایت از روز بین المللی صلح این هفته انتخاب و هفته ای به نام گفتگوی دینی نامگذاری شد.
دکتر موبد اردشیر خورشیدیان رئیس انجمن موبدان تهران دیگر سخنران این نشست بود که با اشاره به مشترکات تمام ادیان اهورایی در درجه اول یکتا پرستی ( توحید)، اعلام پیام آوری( نبوت) و باور به معاد است گفت : بر اساس باور اشو زرتشت انسان به دوعلت اشرف مخلوقات شد که یکی از آنها “خرد” و دیگری “وجدان” است. اشو زرتشت همه انسانها را از هر دین و نژاد و جنس برابر دانسته و اخلاق انسانی یعنی پیروی از اندیشه و کردار و گفتار و راستی و پاکی در راستای ایجادی یک زندگی سالم را خواستار شده است.
خورشیدیان درباره اشتراک میان انبیاء الهی نیز گفت: در باور پیامبر اسلام، انسانیت از ملت و مذهب بالاتر است و پیروان وی می آموزند که در مرحله اول باید انسان باشند. بنابراین در باور زرتشتی تمام رسولان پیام آورانی هستند که از سوی خداوند برگزیده شده اند تا انسان را به پرستش خدای یگانه از روی شناخت کامل هدایت کنند. این اصل از جمله نقاط اشتراک پیروان ادیان است که پیامبر آنها را با شناخت کامل به یگانگی دعوت می کنند. پس از مطالعه ادیان و مذاهب جهان، با قاطعیت می توان گفت که هیچ اختلاف بنیادی میان اصل و اساس ادیان مشاهده نکرده ام.
اسقف اعظم سبوه سرکسیان اسقف ارامنه تهران در این نشست با اشاره به تنوع فرهنگ، سنت، نظامهای سیاسی متضاد و خطر جهانی شدن و چالشهای جدید، اظهار داشت: همسایگی، همزیستی و اتحاد میان فرهنگها و تمدنهای مختلف فرصت شناخت و درک متقابل و تعامل فراهم کرده است.
اسقف اعظم تأکید کرد: جامعه چند مذهبی، چند ملیتی و چند فرهنگی معاصر قادر نیست بدون گفتگو و همکاری مشترک مایه برکت و خیر برای انسانها باشد، گفتگوهای دینی با الهام از عشق و دستورات خداوند تشکیل می شوند تا شرکت کنندگان خود را در برابر نگاه خداوندی بیازمایند و بررسی کنند که تا چه اندازه به فرامین او پایبند هستیم.
سرکسیان همچنین گفتگو را برکتی ازجانب خداوند دانست و اظهار داشت که گفتگو که باید محورزندگی وفعالیت مومنان چرا که در زندگی روزمره، و روابط ما گفتگو عاملی است که به ما قوت می بخشد و ما را هدایت می کند.
رهبر ارامنه مسیحی تهران با اشاره به خدای یکتا که سرچشمه ایمان مؤمنان است گفت: بر اساس اعتقاد اسلام و تمام ادیان الهی تمام انسانها یک خانواده هستند که این خانواده همان خانواده خداوند هستند و در نتیجه اعضای آن برادر یکدیگر هستند تمام ادیان اعتفاد دارند وظیفه آنها هدایت انسان به سوی حیات ابدی است و تمام آنها عشق و صلح و حقیقت را ترویج می کنند.
دکتر یوسف حمامی لاله زار مشاور مذهبی کلیمیان در رابطه با محوریت این نشست، گفت : قبول این اصل که بین معتقدان و ادیان الهی ارزشهای مشترکی وجود دارد که بر اساس آن می توان بحث و گفتگو کرد ، یکی ازمهمترین شرایط برای رسیدن به تفاهم و گذر از شرایط نفاق، رودررویی ، جنگ و ستیز است.
وی گفتگو بر اساس ارزشهای مشترک را شروع و آغازی مناسب برای شناخت بهتر و ادامه همکاری توصیف کرد و به برخی از ارزشهای مشترک درادیان الهی اشاره کرد .
دکتر حمامی لاله زار ایمان به خداوند را مهمترین اصل دانست و گفت: اعتقاد به وجود خداوند یکتا که ازلی وابدی است ستون اصلی و سنگ بنای ادیان توحیدی است، درکتاب مقدس نیز تصریح شده است که فرد صالح بر اساس ایمان خود زندگی می کند.
مشاور مذهبی انجمن کلیمیان تهران گفت: این اصل که انسان بر اساس تصویر خداوند آفریده شده و عالی ترین نقطه در کار آفرینش است. آگاهی از این موضوع ارزش انسان را دو چندان می کند .
آلبرت کوچوئی رئیس انجمن آشوریان نیز با اشاره به اینکه بررسی مشترکات دینی را باید به رهبران دینی سپرد، اظهار داشت که دیدگاه وی درباره آشوریان دیدگاهی صرفا ملی است.
وی طی سخنرانی خود نگاهی اجمالی به باورها و حماسه های سرزمین بین النهرین پیش از پذیرش مسیحیت در میان آشوریان ارائه داد و گفت: پرسش خدایان و نگاه به آسمانها و دل سپردن به راز و رمز ستارگان و سیارگان تفکری بود که این سرزمین را دربرگرفته بود. هنگامی که آریائیها با باورها ی ابتدایی و پس از آن باروهای زرتشت به این سرزمین آمدند سومری ها، اکدیها و آشوریها به پرستش نیروی پرتوان و لایزال دست پیدا کرده بودند.
کوچوئی همچنین اشاره کرد که بسیاری از آیین سرزمین آشوریان به باورهای تازه تبدیل شده که در این میان می توان به باور آب ریزان، شب یلدا، میلاد عیسی در روز زایش خورشید از باروهای مشترک این سرزمین و رسوخ آن به مسیحیت و زردشت می توان مشاهده کرد. باور مردم آشور به چند خدائی بوده اما با پذیرش مسیحیت باورهای پیشین خود را به گونه ای دگرگون کردند که به مسیحیت کشاندند و حتی پرستش برخی از خدایان تا چهار قرن پس از مسیحیت ادامه داشت.
در ادامه این نشست حجت اسلام سید محمد علی ابطحی رئیس مؤسسه گفتگوی ادیان اظهار داشت: متأسفانه امروزه خشونت بنام دین در دنیا شکل گرفته و مسابقه ای بر خلاف انبیا ایجاد شده که تلاش می کند آتش خشونت را به نام دین شعله ورتر کند . دین عنصری است که همواره از قابلیت سوء استفاده ابزاری از آن وجود داشته است . از آنجا که دین عنصری است که با دین در ارتباط است و باورهای انسانها الزاماً عقلانی نیست بعضاً بر اساس احساس شکل گرفته، این امر ظرفیت استفاده از دین را افزایش می دهد. این ظرفیت به جای آنکه به همکاری مشترک تبدیل شود به ظرفیت مقابله و رویارویی از سوی افرادی تبدیل شده است که نماینده دین خدا نبوده اما همواره از بلندترین صدا برخوردار بوده اند.
ایده برگزاری هفته گفتگوی ادیان از سوی مؤسسه ” خانواده جهانی صلح و دوستی” مستقر در نیویورک ایالات متحده، در حمایت از روز بین المللی صلح ارائه شده است، این مؤسسه یک سازمان غیر انتفاعی بوده که توسط “هسین تائو”، استاد دارما که مؤسسه موزه ادیان جهان نیز بوده تأسیس شده است. این مؤسسه بر اساس فلسفه احترام به تمام ادیان، تساهل نسبت به تمام فرهنگ ها و عشق به زندگی فعالیت می کند.
مؤسسه خانواده جهانی صلح و دوستی فعالیت های خود را در راستای برقراری یک جامعه هماهنگ از طریق آموزش معنوی، سازمان دادن و هدایت فعالیتهای جوانان در عرصه های اجتماعی و حمایت از گفتگوی بین ادیان متمرکز کرده است.
هفته جهانی گفتگوی ادیان از ۱۹ تا ۲۵ شهریور در نقاط مختلف جهان برگزار می شود .

IID_logo

تاکید کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا بر ادامه همکاریهای مشترک جهت رفع مشکلات اقتصادی، اجتماعی و محیطی

کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا بر ادامه همکاریهای مشترک جهت رفع مشکلات اقتصادی، اجتماعی و محیطی تاکید کردند.

نخستین کنفرانس سالانه مجمع غرب آسیا و شمال آفریقا با تاکید بر ادامه همکاری‌های مشترک جهت رفع چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی منطقه به کار خود پایان داد.

به گزارش موسسه گفت‌وگوی ادیان، جمعی از مقامات عالی‌رتبه کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا که سید محمد علی ابطحی رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان نیز در میان آنان حاضر بود، در این کنفرانس سالانه بر حل مشکلات منطقه چون لزوم برخورداری از آب تصفیه شده و بهداشتی، غذای سالم، مسکن، حق آزادی بیان و … تاکید کردند.

کنفرانس دو روزه مجمع کشورهای غرب آسیا و شمال آفریقا روزهای ۱۹ و ۲۰ آوریل (۳۰ و ۳۱ فروردین) با هدف تسهیل گفت‌وگو میان افراد مختلف برای شناسایی مشکلات مشترک و یافتن راه‌حل‌های عملی برای حل این مشکلات، استقرار صلح، آرامش و ثبات در منطقه و با شعار «ساخت آینده‌ای بهتر» ‌در عمان(اردن) برگزار ‌شد. حاضران در این کنفرانس دو روزه در سه نشست تخصصی به ارائه پیشنهاداتی در سه بخش مسائل اجتماعی، اقتصادی و محیط زیست در منطقه پرداختند.

سید محمد علی ابطحی، رییس موسسه گفت‌وگوی ادیان با اشاره به مشترکات فرهنگی منطقه، رشد افراطی‌گری دینی را به عنوان درد مشترک کشورهای منطقه به‌خصوص کشورهای عربی توصیف کرد. وی با تاکید بر نقش دین در مهار افراطی‌گری و حل مسایل زندگی و محیط زیست تاکید کرد:‌ باید نقش دین بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

رییس موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار اظهار داشت:‌ امروزه تمامی دنیا از برنامه‌های مدنی استقابل می‌کنند و دنیا به این نتیجه رسیده است که از توان نیروهای آزاد جامعه در قالب تشکلات مدنی استفاده کند. مجمع غرب آسیا و شمال آفریقا به همت شاهزاده حسن بن طلال، ولیعهد سابق اردن و مارتی آتیساری رئیس‌جمهور سابق فنلاند و برنده جایزه صلح نوبل با حمایت بنیاد ژاپنی نیپون از دو سال پیش فعالیت‌های خود را آغاز کرده است.

به گزارش سایت مجمع غرب آسیا و شمال آفریقا، این مجمع برای پاسخ گویی به نیاز گفت‌وگوی سازنده و صلح آمیز در منطقه شکل گرفته است تا تمامی مردم این ناحیه را با هر پیشینه فرهنگی، برای شناسایی مشکلات و بالابردن سطح مشارکت سازنده گرد هم آورد. رییس موسسه گفت‌وگوی ادیان با تاکید بر این نکته که «امروزه فعالیت‌های مدنی در دنیا با استقبال زیادی مواجه است»، گفت:‌ بهره‌گیری از توان نیروهای آزاد جامعه در قالب تشکیلات مدنی تجربه موفقی است که در سایه رشد تشکیلات غیردولتی، می‌تواند زمینه هایی فراهم کند تا دولت‌ها از دانش و تجربه‌ی افراد و مؤسسات غیردولتی استفاده کنند.

توجه ویژه به موضوع جوانان در کشورهای حوزه مجمع و موضوع اشتغال آنان، توجه بیشتر به اهمیت موضوع و مسائل ارتباط جمعی و تقویت آن در منطقه، شناسایی روش‌های عملی برای آشنایی بیشتر مردم منطقه با یکدیگر، توجه ویژه به تولید اطلاعات و دانش در حوزه کشورهای منطقه، توجه ویژه به موضوع آموزش خصوصا در زمینه کتب درسی، آموزش الکترونیک، مبادلات هنری، علمی و آکادمیک در منطقه، توسعه روابط فرهنگی و هنری در سطح منطقه از طریق سازمانهای غیردولتی و یا بعضا نهادهای دولتی و همکاری بیشتر در بازسازی ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه ، از پیشنهادات حاضران در میزگرد اجتماعی این کنفرانس جهت ارائه به سیاستمداران و دولت‌های منطقه جهت تسهیل امور در بخش اجتماعی بود.

همچنین حاضران در بخش میزگرد اقتصادی کنفرانس بر استفاده بهینه از فرصت‌های موجود پس از بحران اقتصادی غرب، تلاش برای ترغیب سرمایه‌داران منطقه‌ برای سرمایه‌گذاری در حوزه کشورهای مجمع، توسعه راههای ارتباطی بین کشورهای منطقه (هوایی، دریایی، راه‌آهن)، توجه ویژه به امر آموزش به خصوص در سطح دبیرستان در منطقه، ترغیب کشورهای ثروتمند در منطقه به منظور سرمایه‌گذاری بیشتر در کشورهای ضعیف‌تر، ترغیب سرمایه‌داران به سرمایه‌گذاری در امور بانکهای اسلامی و یا ترغیب آنان به امور مورد توجه مسلمانان مانند وقف و تاسیس بنیادهای خیریه و … تاکید کردند.

در بخش محیط زیست هم سرمایه‌گذاری ویژه در امر آموزش، توسعه انرژیهای نو و فاقد آلودگی زیست محیطی، شناسایی منابع آبی در منطقه و راههای توسعه آن، مدیریت صحیح بر منابع آبی ( با توجه به کمبود آب در منطقه)، حمایت از تحقیقات و مطالعات کاربردی در زمینه زیست محیطی، همکاری بیشتر با کشورهای صنعتی پیشرفته خصوصا در حوزه صنعت سبز، مطالعه بیشتر در خصوص پایین آوردن سطح آلاینده‌های زیست محیطی و مدیریت صحیح پسماندهای صنعتی و همکاری موثر با سایر کشورها در خصوص تغییرات آب و هوا و به حداقل رساندن میزان گازهای گلخانه‌ای مورد بررسی و تاکید شرکت‌کنندگان در این کنفرانس قرار گرفت.

شاهزاده حسن بن طلال در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه این نشست بر گسترش همکاری‌های منطقه‌ای تاکید کرد و گفت:‌ کشورهای منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا برای شناختن مشکلات خود و دست یافتن به راه‌حل‌های عملی برای حل این مشکلات نیاز به همکاری متقابل با یکدیگر دارند. وی اظهار داشت: برای رسیدن به این هدف لازم است چشم‌انداز جامعی از صلح طراحی شود که بر مبنای آن سیاستهای جدیدی که با تمرکز بر ارزشهای انسانی شکل می‌گیرد، مورد پذیرش قرار گیرد. ب

ن طلال با اشاره به اهمیت کشورهای منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا گفت:‌ کشورهای منطقه باید به عنوان یک حلقه اتصال میان دیگر کشورهای منطقه برای حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی عمل کنند. مارتی آتیساری رئیس‌جمهور سابق فنلاند و برنده جایزه صلح نوبل نیز در سخنانی در این مراسم با تاکید بر لزوم ادامه فعالیت‌های این مجمع گفت: ‌امروزه دولتها نیاز دارند برای پایدار شدن روند تغییرات با فعالان جامعه مدنی همکاری کنند.

یوری ساساکاوا، رییس بنیاد نیپون ژاپن هم با اشاره به این شکل‌گیری این مجمع، آنرا اقدامی ابتکاری به عنوان مسیری برای شناسایی نگرانی‌های کشورهای منطقه خواند و اظهار داشت:‌ ما با شاهزاده حسن بن طلال برای پیشبرد این ایده همکاری خواهیم کرد.

IID_logo

برگزاری کنفرانس مشکلات و ظرفیت‌های گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها در منطقه مدیترانه

کنفرانس مشکلات و ظرفیت‌های گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها در منطقه مدیترانه برگزار می‌شود

کنفرانس «مشترکات جهانی و ارزشهای فراگیر در همکاریهای اروپا و مدیترانه؛ کشمکش‌ها و گزینه‌های گفت‌وگوی بین فرهنگ‌ها» از سوی گروه ناظران خاورمیانه اتحادیه اروپا، موسسه بین‌المللی کنراد و موسسه سلطنتی مطالعات بین‌الادیانی در قبرس برگزار می‌شود.

به گزارش موسسه گفت‌وگوی ادیان، این کنفرانس که از ۲۵ تا ۲۷ آوریل (پنجم تا هفتم اردیبهشت ماه) در نیکوزیا قبرس برگزار می‌شود در نظر دارد به مسائلی چون «برقراری و تعمیق شبکه سیاسی میان تصمیم‌سازان سیاسی و متخصصان در خصوص موضوع گفت‌وگوی بین ادیان و تمدن‌ها» و «تقویت گفت‌وگو در خصوص ارزشهای ابتدایی در اتحادیه اروپا» بپردازد.

«توجه به ارزشهای اولیه دموکراسی از دیدگاه سه دین ابراهیمی و شناسایی اهداف مشترک»، «شناسایی تاثیر متقابل جهانی شدن و گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها»، «بحث در خصوص چالش‌های ناشی از مهاجرت و ائتلاف بین ادیان و گفت‌وگوی تمدن‌ها» و «بحث در خصوص مسئولیت‌های اروپا در زمینه گفت‌وگوی تمدن‌ها و مذاهب» از دیگر اهداف این کنفرانس سه روزه است.

این کنفرانس با سخنرانی مایکل دومر رئیس دفتر موسسه کنراد در عمان (اردن)، نیکاس اناستیادس رئیس مجمع دموکراتیک قبرس و سید محمد علی ابطحی رئیس موسسه گفت‌وگوی ادیان (ایران) کار خود را آغاز خواهد کرد.

بررسی موضوعاتی چون «ارزشهای بنیانی در گفت‌وگوی ادیان و تمدنها: آزادی، عدالت، همبستگی»، «دستورالعمل‌های عمومی در گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها: دموکراسی، نقش قانون و حقوق بشر»، «گفت‌وگوی ادیان و تمدن‌ها درون کشورها: مهاجرت، همبستگی و زندگی با یکدیگر» و «موضوع هویت در گفت‌وگوی بین‌ ادیان و تمدن‌ها: مشترکات جهانی، تغییر ارزشهای، جهانی‌سازی» در دستور کار این کنفرانس سه روزه قرار دارد.

IID_logo

دین پژوهان

luther
luther
نام: مارتین لوتر(Martin Luther)
تخصص : ملیت : آلمانی
سال تولد :
حوزه فکری : نویسنده و محقق

Martin E Marty
Martin E Marty

نام مارتین ای مارتی(Martin E. Marty)
تخصص : استاد برجسته علوم الهیات دانشکده الهیات دانشگاه شیکاگو ملیت : امریکایی
سال تولد : ۱۹۲۸
حوزه فکری : نویسنده و محقق

william Tolbert
william Tolbert

نام عالی‌جناب ویلیام تولبرت سوم(William Tolbert)
تخصص : ملیت : لیبریایی
سال تولد :
حوزه فکری : مدیرمنطقه‌ای برنامه مذاهب برای صلح در منطقه غرب افریقا

IID_logo

اعیاد یهود

اعیاد یهود

منبع : سایت امام جواد
شرح : یهود عیدهایى دارند از این قرار: ۱٫ روز شنبه : در این روز افراد خانواده دسته جمعى غذا مى خورند و طى آن ، بزرگ خانواده جام شرابى بر دست مى گیرد و با خواندن دعا، آن را تبرک مى کند و افراد خانواده از آن شراب مى خورند. تعطیل شنبه یکى از ده فرمان است (خروج ۲۰:۸-۱۱).(۲۶) ۲٫ عید اول ماه : به عبرى به آن روش حودش مى گویند که به معناى آغاز ماه است . ۳٫ سال هفتم یا سال انفکاک : طبق تورات هر هفت سال یک بار باید وامها را بخشید و کارهایى انسانى از قبیل آزاد کردن بردگان اسرائیلى و مانند آن انجام داد (تثنیه ۱۵). نام عبرى این سال شمیطا به معناى رها کردن است . ۴٫ سال یوبیل :این عید هر پنجاه سال یک بار مى آید که اعمال انسانى و اخلاقى بسیارى در آن انجام مى شود (لاویان باب ۲۵). ۵٫ عید فصح : در لغت به معناى چشم پوشى کردن است که به مناسبت چشم پوشى خداوند از قتل نخست زادگان بنى اسرائیل در حین نزول این بلا به فرعونیان چنین نامى به آن داده شده است ). این عید هفت روز طول مى کشد و آغاز آن چهاردهم ماه نیسان در فصل بهار است و مراسم آن در تورات (خروج باب ۱۲) آمده است . این عید مهمترین عید است و مسیحیان نیز به خاطر تقارن آن با خاک سپارى حضرت عیسى (ع ) آن را گرامى مى دارند. از دو سه قرن پیش تاکنون گاهى یهودیان متهم شده اند که یک کودک یا بزرگسال مسیحى را کشته و از خون آنان در مراسم عید فصح استفاده کرده اند. کتابهایى نیز در این باب نوشته شده است . ۶٫ عید هفته ها: این عید پنجاه روز پس از عید فصح به مناسبت گذشتن هفت هفته و آماده شدن محصول برگزار مى شود. نام عبرى آن شاووعوت یعنى هفته هاست . ۷٫ عید اول سال : این عید که به عبرى روش هشانا (راءس السنه ) نامیده مى شود در اوایل مهر (اعتدال خریفى ) قرار دارد. در آن روز به نشانه آمادگى براى ده روز ایام توبه بوق مى نواختند. روز دهم اهمیت خاصى داشت و به آن یوم ها کیپور مى گفتند. ۸٫ یوم کیپور: یعنى روز کفاره ؛ این عید مهم در دهمین روز ماه تشرى واقع است و آن را ((عاسور)) یعنى عاشورا مى نامند. یهودیان از غروب روز قبل تا شبانگاه این روز، به منظور کفاره گناهان ، روزه مى گیرند و از خوردن ، آشامیدن ، استحمام و کار پرهیز مى کنند و در کنیسه ها به عبادت و استغفار مشغول مى شوند. در آن روز، یهودیان بنیادگرا لباس ویژه اى بر تن مى کنند و از پوشیدن کفش چرمى خوددارى مى کنند. ۹٫عید سایبانها: در روز بیست و دوم ماه تشرى به نشانه زندگى کردن بنى اسرائیل در خیمه هاى تیه در عصر حضرت موسى (ع ) مدت یک هفته در خیمه زندگى مى کنند نام این عید به زبان عبرى سکوت یعنى سایبانهاست . ۱۰٫ عید گشایش : در عبرى حنوکا نامیده مى شود؛ یادبود پیروزى یهود بر استعمارگران یونانى در سال ۱۶۸ ق .م . است . در این روز معبد سلیمان به دست یهود از پلیدیها و خرابیهاى دشمن تطهیر شد.این عید یک هفته پس ‍ از عید سایبانهاست . ۱۱٫ عید قرعه ها: در عبرى پوریم نام دارد. این روز به مناسبت رفع خطر قتل عام یهودیان به توطئه هامان وزیر خشایارشا عید قرار داده شده است . شرح مفصل این ماجرا در کتاب استر در عهد عتیق آمده است . وجه تسمیه این روز آن است که هامان براى تعیین روز اعلام تصمیم خود به پادشاه قرعه کشیده بود. مزبور در ماه اسفند قرار دارد

IID_logo

پیروان ادیان مختلف چگونه روزه می‌گیرند؟

پیروان ادیان مختلف چگونه روزه می‌گیرند؟

منبع : سایت گروه مبین
شرح : به تصریح قرآن کریم، روزه بر پیروان ادیان آسمانی قبل از اسلام نیز واجب بوده است. اما تنها مسلمانان، مسیحیان و یهودیان نیستند که روزه می‌گیرند، بلکه حتی آئین‌های غیرالهی نیز روزه و ریاضت‌های جسمی را برای تربیت جسم و روح پیروان خود ضروری می‌دانند. ادیان گوناگون طی قرون متمادی، هر یک راه و روش و آئین‌های خاصی را برای ارتقای روحی و روانی بر پیروان خود واجب دانسته‌اند. از جمله این آموزه‌های دینی روزه است که در ادیان، آئین‌ها و سرزمین‌های مختلف، شکل‌های گوناگون و گاه بسیار متفاوت به خود گرفته است. روزه ضمن وجوب در ادیان الهی، انگیزه فطری نیز داشته زیرا بشر تعالی‌طلب که نمی‌خواست تا سطح حیوانات پایین بیاید و یکسره محکوم تمایلات و شهوات حیوانی گردد، روزه را وسیله و سپری برای مقاومت در برابر این گونه تمایلات قرار داده تا خود را به کمال برساند. روزه گرفتن در میان ادیان الهی، تاریخی بس طولانی دارد و از جمله عبادات دیرینی است که پیدایش آن را می‌توان با رانده شدن حضرت آدم و حوا از بهشت مقارن دانست. «صوم» در لغت به معنای خودداری از عمل است البته در معنای آن این قید را اضافه کرده‌اند که به معنای خودداری از کارهای مخصوصی است که دل آدمی مشتاق آن باشد و اشتهای آن را داشته باشد. اما صوم در فرهنگ و شریعت دینی عبارت از خودداری و پرهیز از چیزهایی خاص در زمان معین است. خداوند در قرآن می‌فرماید: ای کسانیکه ایمان آورده‌اید بر شما روزه نوشته شد همانگونه که بر اممی که پیش از شما بودند، نوشته شد. این آیه نشان می‌دهد که روزه بر مسلمانان و بر امت‌های پیش از آنان نیز واجب بوده است. در روایات اسلامی آمده که کتاب‌های بزرگ آسمانی همچون تورات، انجیل، زبور، صحف و قرآن در رمضان نازل شده‌اند. تفاوت روزه در ادیان از جهت تعداد روزها و چگونگی روزه‌هاست، هرچند در ادیان مختلف جزئیات و کیفیت روزه تفاوت دارد اما اصل حکم روزه وجود دارد و هدف آن بطور کلی تهذیب نفس و ایجاد طهارت و پاکی معنوی و رفع رنج و بلاست. هندوئیسم هندوئیسم ۲۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد، از تمدن دره ایندوس برخاسته است. هندوئیسم دین خدایان است که اساس آن اعتقاد بر یگانگی هر چیز است. این کلیت، برهمن نامیده می‌شود. هندوها معتقدند هدف از زندگی این است که ما درک کنیم بخشی از خدا هستیم که می‌توانیم این سطح حیات را ترک کرده و به خدا بازگردیم. این آگاهی حقیقی فقط با ورود به چرخه تولد، مرگ و زندگی که سمسره خوانده می شود امکان پذیر است. موفقیت هرکس در این راه با مقدار اعمال خوب و بدش ارزیابی شده و تعیین‌کننده تناسخ بعدی اوست. خدمت به دیگران و قربانی کردن، موجب ارتقاء درجه و تولد دوباره فرد در درجه بالاتر می‌شود و انجام اعمال بد، او را به سطح پایین‌تر یا حتی به سطح یک حیوان تنزل می‌دهد. هندوها معمولاً در روزهای ماه جدید و جشن‌هایی مانند SHIVRATRI، DURGA PUJA و SARASWATI PUJA روزه می‌گیرند. زنان شمال هند در روز KARVA CHAUTH هم روزه می‌گیرند. نحوه روزه بستگی به خود فرد دارد. ممکن است روزه، امتناع از خوردن و آشامیدن هر نوع غذا یا نوشیدنی برای مدت ۲۴ساعت باشد، اما بیشتر شامل نخوردن غذاهای جامد است و نوشیدن مقداری آب یا شیر مجاز است. هدف از این روزه، افزایش تمرکز در مدیتیشن یا عبادت برای تطهیر درون است و گاهی به عنوان دادن یک قربانی در نظر گرفته می‌شود. بودیسم دین بودا برخاسته از آموزش‌های «سیدارتا گوتاما» است که ۵۳۵ سال پیش از میلاد به شکوفایی رسید و بودا نام گرفت. او سیاق میانه‌روی را جایگزین ریاضت‌های شدید جسمی یا دنیاپرستی و خوش‌گذرانی زیاد کرد. سال‌ها پس از مرگ بودا، آموخته‌های او به رشته تحریر درآمد و تریپی تاکا نام گرفت. بودایی‌ها به اصل تناسخ روح و چرخه حیات معتقدند، بدین صورت که هر کس روند تولد، زندگی و مرگ را می‌پیماید. پس از این چرخه، اگر فرد وابستگی خود به جسم و علائق را رها کند می‌تواند نیروانا را کسب کند. همه فرقه‌های اصلی بودیسم دوره‌هایی برای روزه دارند که معمولاً روزهای چهاردهم ماه و دیگر روزهای مقدس است. در آیین بودا، روزه به معنای خودداری از خوردن غذاهای جامد است، ولی استفاده از برخی مایعات مانعی ندارد. روزه بودائیان روشی برای پاک سازی است. راهبان بودایی برای آزادسازی ذهن روزه می‌گیرند. بعضی از راهبان بودایی کشور تبت، برای کمک به رسیدن اهداف یوگا، نظیر انرژی درونی، روزه می‌گیرند. آئین جین – زاهدان پیرو آئین جین برای ایجاد آمادگی روحی خود برای برخی جشن‌ها و اعیاد روزه نگه می‌دارند، همچنین پارسایان آئین جین بهترین مرگ را مرگ در اثر پرهیز کامل از غذا و آب می‌دانند و بسیاری از آنها داوطلبانه راه روزه‌دار را در پیش می گیرند تا بدین طریق به زندگی خود پایان بخشند. لامائیسم لامائیست‌ها در هر ماه روزهای ۱۴ و ۱۵ و ۲۹ و ۳۰ تنها از غذای آردی و چای تناول می‌کنند ولی پارسایان این مذهب در طول این چهار روز تا غروب آفتاب هیچ نمی‌خورند. مندا صابئین یا مندائیان (پیروان حضرت یحیی) در روزهای ویژه‌ای از سال که آنها را مبطل می‌نامند از خوردن گوشت، ماهی، تخم مرغ خودداری می‌کنند از جمله این روزها ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ و ۳۰ ماه سمبلتا، روزهای ششم و هفتم ماه دولا و روز دوم ماه هطیا است. آنها روزه واقعی را روزه‌دار بودن اعضا و جوارح آدمی می‌دانند که در کتاب کنزاربا یا صحف آدم مقدس‌ترین کتاب مندائی‌ها آمده است: «ای مومنان برایتان گفتم که روزه بزرگ فقط نهی از خوردن و آشامیدن نیست بلکه دیدگانتان را از نگاههای هیز و شیطانی و گوشهایتان را از شنیدن حرفهایی که مردم در خانه خود می‌زنند برحذر دارید و زبانهایتان را به گفتارهای دروغ و ناپسند نیالائید و …. ». زرتشتی در آیین زرتشت، زرتشتیان باید در سه بخش معنوی “شنوایی”، “اندیشه” و “احساس” همیشه روزه باشند؛ به آن معنا که از طریق این سه حس از نیکی دور نشوند و “اندیشه و احساس و شنوایی”شان همیشه سرشار از نیکی باشد. با این‌حال زرتشتیان برای افراط نکردن در خوردن گوشت حیوانات روزهای دوم و دوازدهم و چهاردهم و بیست و یکم هر ماه زرتشتیان از خوردن گوشت پرهیز می‌کنند. همچنین زرتشتیان پس از مرگ یکی از نزدیکان، به مدت سه شب از پختن یا خوردن گوشت پرهیز می‌کنند. یهودیت موسی مردمش را از اسارت مصر خارج ساخت و کتاب خود را از سوی خدا به آنها عرضه کرد. سپس یوشع نبی آنها را به سرزمین موعود برد. جایی که ساموئل، پادشاهی عبرانیان را تأسیس کرد. داوود پیامبر، اورشیلم را بنا نهاد و سلیمان اولین معبد را بنا کرد که در سال ۷۰ پس از میلاد تخریب شد. یهودیان به پیامبر آخرالزمانی معتقدند که می‌آید و آن معبد را از نو بنا می‌کند. یهودی‌ها در یوم کیپور (YOM KIPPUR) روزه می‌گیرند. یوم کیپور تعطیلی مذهبی یهودیان در ماه سپتامبر یا اکتبر است که مردم در آن روز روزه می‌گیرند و در کنیسه، دعای صبر می‌خوانند. آن روز را، روز کفاره هم می‌گویند. یهودیان شش روز دیگر را نیز روزه می‌گیرند که ” TISHA B’AV ” ( نهم آوریل، روزی که معبد یهودیان در آن روزتخریب شد) از آن جمله است. در «یوم کیپور» و ” TISHA B’AV ” خوردن و آشامیدن از زمان غروب آفتاب تا غروب بعدی به مدت ۲۴ ساعت ممنوع است، در حالی که در سایر ایام روزه ا، این محدودیت از طلوع تا غروب آفتاب است. هدف از روزه در دین یهودیت، استغفار از گناهان یا درخواست حاجت خاصی از خداست. مسیحیت حضرت مسیح، پسر مریم مقدس که مورد آزار یهودیان هم وطن خود قرار گرفته بود، پیام جدیدی از خداوند متعال ارائه کرد. در طول سفرهای حضرت مسیح ۱۲ مُرید (که بعدها حواریون نام گرفتند) همراه وی بودند تا آموزه‌های دینی را از او بیاموزند. مسیح در دوران خود معجزه‌های زیادی بر مردم عرضه کرد تا آموخته‌هایش را ملموس‌تر سازد. مسیحیت فرقه‌های زیادی دارد که شاید به دلیل عدم تفاهم بر روی اصول دینی، فرهنگ متفاوت مسیحیان و سلیقه‌های شخصی بوده است. گاهی تفاوت اعتقادی بین این فرقه‌ها آنقدر زیاد است که شاید هر کدام دین متفاوتی به نظر آیند. آیین کاتولیک کاتولیک‌ها در روزهای چهارشنبه خاکستر «ASH WEDNESDAY» (اولین روز ایام روزه مسیحیان) و جمعه‌های ایام روزه «LENT» و جمعه پاک «GOOD FRIDAY» روزه می‌گیرند و از خوردن گوشت خودداری می‌کنند. کاتولیک‌ها قرن‌های متمادی از خوردن این ماده غذایی در تمام جمعه‌ها منع شده بودند، اما از اواسط دهه ۱۹۶۰ خودداری از مصرف گوشت در جمعه‌های خارج از ایام روزه، به نظر محلی و شخصی افراد واگذار شد. در روز چهارشنبه خاکستر و جمعه پاک، خوردن دو وعده غذایی کوچک و یک وعده غذایی عادی جایز است، اما خوردن گوشت ممنوع است. در سایر جمعه‌های ایام روزه نیز مصرف هر نوع گوشتی حرام است. برای روزه‌های اختیاری در روزهای جمعه، برخی افراد به جای خودداری از غذا خوردن، ریاضت دیگری را برای تقرب در نظر می‌گیرند یا نماز مخصوصی را می‌خوانند. هدف از این روزه کنترل هواهای نفسانی و ریاضت کشیدن برای بخشایش گناهان و همدردی با فقراست. آیین ارتدوکس شرقی در این فرقه، دوره‌های متعددی برای روزه وجود دارد که شامل ایام روزه «LENT»، روزه‌های رسولان «APOSTELS»، روزه آسودن یا دورماسیون «DORMITION»، روزه تولد مسیح «NATIVITY» و روزه‌های دیگر است. هر چهارشنبه و جمعه، روزهای روزه به شمار می‌آیند به غیر از آنهایی که در هفته‌های خالی از روزه واقع می‌شوند. در روزه این آیین به طور کلی مصرف گوشت، لبنیات و تخم مرغ ممنوع است. ماهی در برخی روزهای روزه ممنوع است و در بعضی روزها مجاز. ارتدوکس‌ها به این دلیل روزه می‌گیرند که معتقدند پرهیز از شکم پروری، رحمت خدا را برای آنها به ارمغان می‌آورد. آئین پروتستان روزه در این آیین، قانون جامعی ندارد، بلکه به انتخاب و صلاحدید افراد، کلیساها، مؤسسات یا انجمن‌هاست. برخی از افراد کلاً از مصرف غذا و نوشیدنی امتناع می‌کنند؛ بعضی دیگر فقط آب یا آب میوه می‌نوشند؛ یا اینکه فقط غذاهای مشخصی را می‌خورند و از غذاهای خاصی امتناع می‌کنند و با هر وسوسه‌ای مقابله می‌کنند. هدف از روزه در این آیین، تقویت روح یا به کرسی نشاندن یک سخن حق در جامعه مدنی یا سیاسی است. آیین مورمن اولین یکشنبه هر ماه، زمان روزه است. افراد و خانواده‌ها در صورت تمایل ممکن است روزهای دیگری نیز بگیرند. خودداری از خوردن و آشامیدن برای دو وعده متوالی و نیز بخشیدن غذا یا پول به نیازمندان روزداری این فرقه است. بعد از روزه اعضای کلیسا در جلسه روزه و شهادت دادن شرکت می‌کنند. اسلام در آئین مقدس اسلام روزه جایگاه بسیار خاص و ویژه‌ای دارد و یکی از وسایل تقرب به خداست. دین اسلام که پس از میلاد مسیح توسط حضرت محمد (ص) در شهر مکه عرضه گردید، از بزرگ‌ترین دین‌های دنیاست. مسلمان‌ها دین اسلام را مکمل دین ابراهیم، داوود، موسی و عیسی دانسته و پیامبرشان را خاتم انبیاء می‌دانند. قرآن کتاب مقدس مسلمانان است و ایشان در اجرای مسائل دینی از احادیث پیامبر و امامانشان سود می‌برند. مسلمانان یک ماه تمام را روزه می‌گیرند. ماه رمضان نهمین ماه تقویم قمری مسلمانان است که در این ماه روزه واجب است. این ماه یادآور نزول قرآن بر حضرت محمد(ص) است. مسلمانان برای روزه گرفتن از شروع سحر(اذان صبح) تا غروب آفتاب(اذان مغرب)، از خوردن و آشامیدن اجتناب می‌کنند. همچنین مصرف دخانیات و داشتن رابطه زناشویی در زمان روزه‌داری حرام است. روزه‌داری در این ماه واجب است، ولی مسلمانان در دیگر اوقات سال نیز به دلخواه می‌توانند روزه بگیرند.